Đề xuất từ 2026 khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người nghèo, mắc b?

• Từ năm 2026, người nghèo, cận nghèo, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính có thể được khám sức khỏe miễn phí hằng năm.
• Đến năm 2028, chính sách này dự kiến mở rộng cho tất cả người dân.
• Người dân sẽ được khám tổng quát và sàng lọc một số bệnh phổ biến theo danh mục Bộ Y tế ban hành.
• Chi phí sẽ do ngân sách nhà nước, Quỹ BHYT và các nguồn hợp pháp khác cùng chi trả.
• Mục tiêu dài hạn là giảm tiền người dân phải tự trả khi đi khám chữa bệnh, tiến tới miễn viện phí cơ bản vào năm 2030.

Bộ Y tế đang đề xuất một lộ trình mới để người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, bắt đầu từ năm 2026 và mở rộng dần đến năm 2028. Đây là một phần trong kế hoạch lớn hơn nhằm giúp người dân phát hiện bệnh sớm, giảm gánh nặng chi phí và tiến tới miễn viện phí cơ bản vào năm 2030. Điểm đáng chú ý là chính sách này không áp dụng ngay cho tất cả mọi người cùng lúc. Nhà nước muốn ưu tiên trước cho những nhóm dễ bị ảnh hưởng sức khỏe hoặc khó tiếp cận dịch vụ y tế hơn, sau đó mới mở rộng ra toàn dân. Theo dự thảo nghị định đang được lấy ý kiến, từ năm 2026 sẽ ưu tiên khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các nhóm như người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, và người sống ở vùng khó khăn như miền núi, vùng dân tộc thiểu số, xã đảo, đặc khu.

Đến năm 2028, kế hoạch là mở rộng khám miễn phí hằng năm cho các nhóm còn lại. Nói đơn giản, sau giai đoạn ưu tiên ban đầu, mọi người dân đều được tính đến trong hệ thống khám định kỳ này. Một số khái niệm trong đề xuất này cần hiểu theo cách rất đời thường:

• Khám sức khỏe định kỳ là việc đi kiểm tra sức khỏe theo lịch, ngay cả khi chưa thấy đau ốm rõ ràng.
• Khám sàng lọc là kiểm tra để tìm sớm các dấu hiệu bệnh tiềm ẩn.
• Bệnh mạn tính là bệnh kéo dài lâu năm, thường phải theo dõi và điều trị đều đặn, như tăng huyết áp hay tiểu đường.
• BHYT là bảo hiểm y tế, tức quỹ hỗ trợ chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí khám chữa bệnh theo quy định.

Phạm vi khám cụ thể sẽ do Bộ Y tế quy định. Điều này có nghĩa là không phải ai đi khám cũng được làm tất cả các xét nghiệm có thể có, mà sẽ theo danh mục và hướng dẫn chuyên môn phù hợp với từng nhóm người. Ví dụ, với người trung niên hoặc người cao tuổi, việc sàng lọc có thể tập trung vào các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, gout hoặc bệnh tuyến tiền liệt. Cách làm này giúp tập trung vào các bệnh dễ gặp nhất, thay vì dàn trải quá nhiều xét nghiệm không cần thiết. Về nơi thực hiện, người dân có thể được khám tại cơ sở y tế đủ điều kiện hoặc thông qua các đợt khám lưu động. “Khám lưu động” ở đây hiểu đơn giản là bệnh viện hoặc đơn vị y tế tổ chức khám tại địa phương, thay vì chờ người dân tự đến bệnh viện. Theo ông Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, kế hoạch năm 2026 có thể giúp khoảng 50% dân số được khám sức khỏe và sàng lọc bệnh.

Dự tính này dựa trên số người lao động đã được khám định kỳ và số người thuộc nhóm ưu tiên. Ông cũng cho biết một số địa phương đã làm trước, như TP HCM đã triển khai khám miễn phí cho người cao tuổi trong hai năm qua. Điều này cho thấy đề xuất mới không phải là ý tưởng hoàn toàn mới, mà là bước mở rộng từ những mô hình đã có sẵn.

• Người cao tuổi - Người khuyết tật - Người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo - Người có công - Người mắc bệnh mạn tính - Người sống ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi - Người ở vùng kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn - Người ở xã đảo, đặc khu Mục tiêu của việc ưu tiên trước là gì?

Đó là vì các nhóm này thường có nguy cơ bệnh cao hơn, chi phí đi khám lớn hơn, hoặc khó tiếp cận y tế hơn. Nếu được phát hiện sớm, họ có thể điều trị kịp thời, tránh bệnh nặng hơn rồi mới nhập viện. Kinh phí cho chương trình sẽ đến từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có ngân sách nhà nước và Quỹ BHYT. Ngoài ra còn có thể có các nguồn hợp pháp khác, tức là những nguồn tài chính được pháp luật cho phép. Dự thảo cũng nhấn mạnh việc chi trả phải công khai, minh bạch và khả thi. Điều này quan trọng vì nếu một chính sách y tế lớn mà không rõ ai trả tiền, trả cho dịch vụ nào, thanh toán ra sao thì rất dễ rơi vào tình trạng chồng chéo hoặc khó thực hiện. Một điểm đáng chú ý khác là Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan từng giải thích chính sách này không có nghĩa là “miễn phí tuyệt đối” mọi thứ.

Mục tiêu là giảm tối đa phần tiền mà người dân phải tự bỏ ra, đồng thời tăng độ bao phủ BHYT để giảm nguy cơ người bệnh phát hiện bệnh quá muộn. Nói cách khác, thay vì để người dân tự trả toàn bộ chi phí khi đã bệnh nặng, hệ thống sẽ hỗ trợ nhiều hơn ở khâu phòng bệnh, khám sớm và quản lý bệnh dài hạn. Đây thường là cách tiết kiệm hơn cho cả người dân lẫn hệ thống y tế.

• Dịch vụ y tế cơ bản, thiết yếu - Khám sức khỏe định kỳ - Khám sàng lọc theo chương trình - Quản lý bệnh mạn tính - Một số dịch vụ phòng bệnh ở tuyến khám chữa bệnh ban đầu Tuy vậy, với những dịch vụ theo yêu cầu hoặc vượt mức cơ bản, người bệnh vẫn sẽ phải tự chi trả một phần.

Cách làm này nhằm tránh lạm dụng dịch vụ và giúp nguồn lực y tế được dùng đúng chỗ. Nếu nhìn rộng hơn, đề xuất này phản ánh cách tiếp cận mới của ngành y tế: thay vì chỉ tập trung chữa bệnh khi đã nặng, hệ thống sẽ dành nhiều nguồn lực hơn cho phòng bệnh và phát hiện sớm. Đây là bước quan trọng vì nhiều bệnh như tăng huyết áp hay tiểu đường thường âm thầm trong thời gian dài, đến khi phát hiện thì đã có biến chứng. Lợi ích thực tế của chính sách này, nếu triển khai tốt, có thể gồm:

• Người dân bớt tốn tiền đi khám định kỳ.
• Bệnh được phát hiện sớm hơn.
• Giảm tình trạng nhập viện khi bệnh đã nặng.
• Giúp người thu nhập thấp dễ tiếp cận y tế hơn.
• Hệ thống y tế có thể theo dõi sức khỏe cộng đồng tốt hơn.

Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tế, còn nhiều việc phải làm. Cần có nguồn tiền đủ lớn, danh mục khám rõ ràng, hệ thống y tế cơ sở đủ năng lực và cách tổ chức phù hợp ở từng địa phương. Đặc biệt, nếu số người được khám tăng nhanh trong thời gian ngắn, các cơ sở y tế có thể bị quá tải. Vì vậy, việc triển khai theo từng giai đoạn như Bộ Y tế đề xuất là cách làm thận trọng hơn, giúp hệ thống có thời gian chuẩn bị. Ngoài ra, mỗi địa phương có mô hình bệnh tật khác nhau. Điều này có nghĩa là nơi nào người dân hay mắc bệnh tim mạch thì sẽ ưu tiên sàng lọc nhóm bệnh đó nhiều hơn; nơi nào có nhiều bệnh về chuyển hóa thì sẽ tập trung vào các bệnh liên quan. Cách làm này giúp khám đúng nhu cầu hơn. Tóm lại, đề xuất mới của Bộ Y tế hướng đến việc biến khám sức khỏe định kỳ miễn phí thành một phần của chính sách y tế phổ cập hơn cho người dân.

Giai đoạn đầu ưu tiên nhóm yếu thế, sau đó mở rộng toàn dân, với mục tiêu cuối cùng là giảm gánh nặng viện phí và tăng khả năng phát hiện bệnh sớm.

Trong thời đại thông tin dày đặc, không phải ai cũng có thời gian đọc hết một bài báo dài vài trăm đến vài nghìn chữ. Insight giúp bạn nắm được ý chính nhanh hơn, mà vẫn hiểu đúng nội dung cốt lõi. Thay vì phải tự lọc xem đâu là thông tin quan trọng, đâu là phần giải thích dài dòng, bạn có thể đọc bản tóm tắt ngắn gọn để biết ngay chuyện gì đang xảy ra, ảnh hưởng đến ai, và điểm nào đáng chú ý nhất. Điều này đặc biệt hữu ích với các tin về y tế, chính sách, kinh tế hoặc công nghệ, nơi nhiều thuật ngữ dễ làm người đọc mất thời gian. Insight cũng giúp giảm “nhiễu thông tin”. Nhiều bài báo gốc có thể chứa nhiều số liệu, phát biểu và bối cảnh khiến người đọc khó nhớ hết. Bản tóm tắt sẽ chắt lọc lại những điểm quan trọng nhất, trình bày theo cách dễ đọc trên điện thoại, phù hợp với nhịp sống bận rộn. Quan trọng hơn, bạn vẫn có thể hiểu bản chất vấn đề mà không cần kiến thức chuyên môn.

Với những ai chỉ muốn nắm nhanh tin tức để cập nhật công việc, theo dõi chính sách, hoặc đơn giản là biết chuyện gì đang diễn ra, Insight là cách đọc tiết kiệm thời gian nhưng vẫn đủ thông tin.