Thủ tướng đồng ý chủ trương ứng ngân sách cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu có gì mới?

• Thủ tướng đồng ý dùng tạm ngân sách để hỗ trợ Quỹ bình ổn giá xăng dầu nếu quỹ bị thiếu tiền.
• Cách làm này nhằm tránh đứt gãy nguồn xăng dầu và hạn chế tác động xấu đến sản xuất, kinh doanh.
• Khi tình hình năng lượng thế giới ổn hơn, quỹ sẽ hoàn trả lại ngân sách.
• Quỹ bình ổn đang được dùng lại mạnh sau hơn 2 năm gần như không hoạt động.
• Giá xăng dầu trong nước hiện ở mức cao, nên nhà điều hành đang dùng nhiều biện pháp để giữ thị trường ổn định.

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa đồng ý về mặt chủ trương việc ứng ngân sách nhà nước cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu nếu quỹ này thiếu tiền trong giai đoạn biến động năng lượng toàn cầu. Nói đơn giản, Nhà nước có thể tạm “cho quỹ vay” từ phần ngân sách tăng thu năm 2025 để giữ cho giá xăng dầu trong nước đỡ tăng quá mạnh. Đây là giải pháp dự phòng, không phải cách chi thường xuyên. Khi khủng hoảng năng lượng qua đi, nguồn tiền của Quỹ bình ổn sẽ được dùng để hoàn trả lại ngân sách. Tại cuộc họp ngày 20/3 về hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu lớn nhất là không để thiếu năng lượng, thiếu xăng dầu, làm đứt gãy chuỗi cung ứng, sản xuất và kinh doanh. Điều này cũng nhằm giảm áp lực cho điều hành kinh tế vĩ mô, tức là việc kiểm soát các chỉ số lớn của nền kinh tế như lạm phát, tăng trưởng và ổn định thị trường.

Một điểm đáng chú ý là trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, Việt Nam muốn chuẩn bị sẵn các phương án thay vì chờ đến lúc khủng hoảng lan rộng mới xử lý. Với mặt hàng xăng dầu, sự chậm trễ có thể tác động ngay đến chi phí đi lại, vận chuyển hàng hóa và giá cả sinh hoạt. Cơ chế được đưa ra lần này là tạm ứng từ ngân sách nhà nước, lấy từ phần tăng thu năm 2025. “Tăng thu” nghĩa là khoản thu ngân sách cao hơn dự kiến. Đây là nguồn có thể dùng linh hoạt hơn trong một số trường hợp cần can thiệp nhanh. Bộ Tài chính được giao phối hợp với Văn phòng Chính phủ và Bộ Công Thương để hoàn thiện dự thảo và xin ý kiến cấp có thẩm quyền. Dự kiến cơ chế này chỉ áp dụng đến hết ngày 15/4 trước mắt. Nếu cần kéo dài hơn, Chính phủ sẽ tiếp tục theo dõi và báo cáo lên cấp có thẩm quyền. Việc này diễn ra trong lúc Quỹ bình ổn giá xăng dầu đang được dùng lại khá mạnh.

Từ kỳ điều hành ngày 10/3, công cụ này đã hoạt động trở lại sau hơn 2 năm gần như “đóng băng”. Trong hơn nửa tháng, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã chi quỹ 6 lần, với tổng mức hơn 3.060 tỷ đồng. Hiện quỹ còn khoảng 2.600 tỷ đồng theo số liệu của Bộ Công Thương. Với tốc độ chi như hiện nay, quỹ chỉ có thể tiếp tục hỗ trợ trong khoảng 15 ngày nữa nếu giữ mức xả như hiện tại. Để người không chuyên dễ hình dung, Quỹ bình ổn giá xăng dầu giống như một “hũ dự phòng”. Khi giá thế giới tăng mạnh, cơ quan quản lý có thể dùng tiền trong quỹ để bù một phần, giúp giá bán trong nước không tăng sốc quá nhanh. Khi thị trường ổn hơn, quỹ có thể được bổ sung trở lại. Bối cảnh khiến quỹ phải sử dụng mạnh là căng thẳng ở Trung Đông từ cuối tháng 2. Thị trường năng lượng thế giới phản ứng mạnh, kéo giá dầu và xăng đi lên.

Việt Nam, dù không phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu, vẫn chịu ảnh hưởng vì một phần nguồn cung và giá cả trong nước liên thông với thế giới. Trong thời gian này, cách điều hành xăng dầu trong nước cũng được thay đổi linh hoạt hơn trước. Tần suất điều chỉnh giá dày hơn, và cơ quan quản lý có thể phản ứng nhanh hơn khi giá thế giới biến động liên tục. Có thể hiểu đơn giản rằng trước đây, việc điều chỉnh giá xăng dầu thường đi theo một chu kỳ nhất định. Nhưng khi thị trường thế giới tăng giảm quá nhanh, Chính phủ cho phép linh hoạt hơn, không nhất thiết phải chờ đủ 7 ngày mới điều chỉnh. Theo Nghị quyết 36, nếu giá cơ sở tăng từ 7% trở lên so với kỳ công bố trước đó, liên Bộ Công Thương có thể điều hành giá ngay hôm sau. “Giá cơ sở” là mức giá tính toán làm căn cứ để quyết định giá bán lẻ trong nước. Đây không phải giá ngoài cây xăng, mà là mức để nhà điều hành tham chiếu khi ra quyết định.

Ngoài quỹ bình ổn, lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu các bộ ngành theo dõi sát diễn biến thực tế. Tinh thần chung là phải phản ứng kịp thời, nhưng tránh làm quá gấp gây sốc cho thị trường. Một số điểm chính trong chỉ đạo của Thủ tướng có thể tóm lại như sau:

• Bảo đảm nguồn cung xăng dầu, không để thiếu hàng.
• Dùng công cụ bình ổn giá một cách có kiểm soát.
• Điều hành theo dữ liệu thực tế, không làm giật cục.
• Cân nhắc mặt bằng giá tại các nước lân cận để hạn chế buôn lậu qua biên giới.
• Hỗ trợ người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn giữ kỷ luật thị trường.

Thủ tướng cũng giao Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc chỉ đạo các vấn đề liên quan đến ngân sách, thuế, phí và lệ phí. Phó thủ tướng Bùi Thanh Sơn phụ trách nội dung điều hành và bình ổn thị trường xăng dầu. Diễn biến giá trong nước gần đây cũng cho thấy áp lực đang khá lớn. Sau kỳ điều chỉnh tối 19/3, giá xăng RON 95-III là 30.690 đồng/lít, còn dầu diesel là 33.420 đồng/lít. Đây là mức cao so với nhiều tháng trước. So với cuối tháng 2, tức trước khi căng thẳng Trung Đông leo thang, giá xăng RON 95-III và dầu diesel đã tăng lần lượt 52% và 73%. Điều đó cho thấy cú sốc giá không chỉ là biến động nhỏ, mà là mức tăng rất đáng kể trong thời gian ngắn. Từ góc nhìn đời sống, giá xăng dầu tăng không chỉ ảnh hưởng người đi xe máy hay ô tô. Nó còn kéo theo chi phí vận chuyển, giá hàng hóa, chi phí sản xuất và cả giá dịch vụ.

Vì vậy, nhà điều hành thường phải tìm cách giảm tốc độ tăng thay vì chỉ để thị trường tự chạy theo thế giới.

• Những việc đang được làm ngay:
• Dùng Quỹ bình ổn để kìm đà tăng giá.
• Chuẩn bị phương án ứng ngân sách nếu quỹ thiếu.
• Điều hành giá linh hoạt hơn theo biến động thế giới.
• Phối hợp giữa các bộ để xử lý cả ngân sách, thuế, phí và thị trường.
• Những điều người dân và doanh nghiệp cần hiểu:
• Giá xăng dầu trong nước không tách rời giá thế giới.
• Quỹ bình ổn chỉ là công cụ hỗ trợ tạm thời.
• Nhà nước đang cố gắng tránh tăng giá quá nhanh, không phải giữ giá cố định mãi.
• Nếu biến động kéo dài, nhiều khả năng các công cụ khác như thuế, phí cũng sẽ được xem xét.

Một số chuyên gia cũng cho rằng ngoài việc dùng Quỹ bình ổn, cơ quan điều hành nên linh hoạt hơn với thuế và phí để hạ nhiệt giá xăng dầu. Đây là cách giảm áp lực cho người dân và doanh nghiệp trong ngắn hạn. Tuy vậy, việc điều chỉnh thuế, phí cũng cần cân nhắc kỹ vì liên quan đến nguồn thu ngân sách và mục tiêu quản lý kinh tế vĩ mô. Nói cách khác, Nhà nước đang phải cân bằng giữa nhiều mục tiêu cùng lúc: giữ giá ổn định, không làm thiếu nguồn cung, không gây sốc cho thị trường và vẫn đảm bảo vận hành ngân sách. Trong bối cảnh hiện tại, quyết định đồng ý chủ trương ứng ngân sách cho Quỹ bình ổn cho thấy Chính phủ muốn chuẩn bị sẵn “đệm an toàn” nếu thị trường năng lượng còn tiếp tục khó lường. Đây là biện pháp phòng xa để tránh rơi vào tình huống quỹ cạn tiền đúng lúc giá dầu thế giới tiếp tục tăng.

Với người dân, điều quan trọng nhất là hiểu rằng giá xăng dầu đang chịu tác động từ nhiều lớp: tình hình quốc tế, nguồn cung, quỹ bình ổn và các quyết định điều hành trong nước. Khi một trong các yếu tố này thay đổi, giá bán lẻ trong nước cũng có thể thay đổi theo.

Đọc tin kinh doanh gốc thường mất thời gian vì có nhiều thuật ngữ, số liệu và chi tiết điều hành. Insight giúp bạn nắm nhanh phần quan trọng nhất chỉ trong vài phút, không cần đọc hết bài dài mà vẫn hiểu đúng bối cảnh. Lợi ích lớn nhất là tiết kiệm thời gian nhưng không bỏ lỡ ý chính. Với những tin như xăng dầu, ngân sách, thuế phí hay giá cả thị trường, việc hiểu nhanh tác động thực tế sẽ giúp bạn theo dõi kinh tế dễ hơn, từ chi tiêu cá nhân đến kế hoạch kinh doanh. Insight cũng giúp lọc bớt phần rối, giữ lại điều cần biết. Thay vì phải tự tách đâu là thông tin quan trọng, đâu là phần giải thích dài dòng, bạn có thể đọc bản tóm tắt rõ ràng, ngắn gọn và dễ hiểu ngay trên điện thoại. Điều này đặc biệt hữu ích với người bận rộn, người không làm trong ngành tài chính - kinh tế, hoặc bất kỳ ai muốn cập nhật tin tức mà không bị quá tải.