Tình báo Mỹ, Israel tìm manh mối về tình trạng của Lãnh tụ Tối cao Iran có gì mới?

• Tình báo Mỹ và Israel đang tìm hiểu xem Lãnh tụ Tối cao mới của Iran có thật sự đang nắm quyền hay không.
• Nhân vật được nhắc tới là Mojtaba Khamenei, người vừa lên thay cha mình.
• Điều khiến họ nghi ngờ là ông gần như không xuất hiện trước công chúng.
• Một dịp quan trọng như lễ Nowruz cũng không thấy ông phát biểu trực tiếp như kỳ vọng.
• Phía Iran nói ông vẫn sống, vẫn khỏe và bộ máy lãnh đạo vẫn đang hoạt động.

Mỹ và Israel đang cố xác minh tình trạng thực sự của Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei. Đây là câu chuyện thu hút chú ý vì ông vừa kế nhiệm cha mình trong bối cảnh Iran đang căng thẳng với Mỹ và Israel. Theo nhiều nguồn tin được nhắc lại trên báo chí quốc tế, các cơ quan tình báo của Mỹ và Israel đã theo dõi sát mọi dấu hiệu có thể cho thấy ông Mojtaba còn khỏe mạnh, đang ở đâu và quan trọng hơn là có đang trực tiếp điều hành đất nước hay không. Vấn đề không chỉ nằm ở sức khỏe, mà còn ở việc ai thực sự cầm quyền trong thời điểm nhạy cảm này. Ông Mojtaba Khamenei được xem là người kế vị sau khi cố Lãnh tụ Ali Khamenei qua đời. Nhưng kể từ lúc lên thay, ông chưa xuất hiện công khai nhiều như người tiền nhiệm. Điều đó làm nảy sinh hàng loạt đồn đoán, nhất là khi ông không có màn xuất hiện trực tiếp trong dịp Nowruz - lễ mừng năm mới theo truyền thống của người Iran.

Nowruz là thời điểm rất quan trọng trong văn hóa Iran. Thường thì các lãnh đạo cấp cao sẽ gửi thông điệp tới dân chúng, nhiều khi bằng video, để thể hiện rằng họ vẫn đang điều hành và xuất hiện trước công chúng. Lần này, thay vì video, chỉ có một tuyên bố bằng văn bản được công bố. Chính chi tiết đó khiến giới tình báo và phân tích ở Mỹ, Israel chú ý hơn. Một số quan chức được Axios dẫn lại cho rằng họ chưa thấy bằng chứng rõ ràng rằng ông Mojtaba là người trực tiếp ra lệnh. Nói đơn giản, họ không chỉ muốn biết ông còn sống hay không, mà còn muốn biết có phải ông đang thật sự điều hành các quyết định lớn của Iran hay không. Một quan chức Mỹ mô tả tình hình là “rất lạ”. Theo cách hiểu phổ thông, điều này có nghĩa là mọi thứ xung quanh vị lãnh đạo mới đang thiếu những dấu hiệu thường thấy của một người đứng đầu nhà nước.

Nếu một lãnh đạo thật sự đang kiểm soát tình hình, thường sẽ có hình ảnh, phát biểu, hoặc ít nhất là thông tin công khai rõ ràng hơn. Mỹ và Israel vẫn có một số dữ liệu cho thấy ông Mojtaba còn sống. Họ nói các quan chức Iran đã tìm cách sắp xếp gặp trực tiếp với ông nhưng không thành vì lý do an ninh. Điều này cho thấy ông có thể vẫn đang ở đâu đó trong hệ thống lãnh đạo, nhưng không giải đáp được câu hỏi lớn hơn: ai là người ra quyết định cuối cùng ở Tehran.

Một người có thể còn sống, nhưng nếu không xuất hiện, không phát biểu, và không trực tiếp chỉ đạo, thì bên ngoài rất khó biết họ đang thực sự nắm quyền ở mức nào. Đó là lý do tình báo Mỹ và Israel đang cố ghép từng mẩu thông tin nhỏ lại với nhau.

• Những điều họ đang cố xác minh gồm:
• Ông Mojtaba có thực sự còn khỏe mạnh hay không.
• Hình ảnh được công bố gần đây có phải ảnh mới hay chỉ là ảnh cũ.
• Ông có xuất hiện bằng video hoặc thông điệp công khai hay không.
• Có dấu hiệu nào cho thấy ông đang ra quyết định hay không.
• Ai là người đang điều hành các công việc lớn tại Tehran.
• Vì sao việc này quan trọng:
• Iran là một quốc gia có vai trò lớn ở Trung Đông.
• Mọi thay đổi ở tầng lãnh đạo có thể ảnh hưởng đến an ninh khu vực.
• Mỹ và Israel đều muốn biết đối phương đang ở trạng thái nào.
• Khi thông tin mập mờ, các bên thường thận trọng hơn hoặc ngược lại, dễ hành động mạnh tay hơn.
• Trong bối cảnh xung đột, “khoảng trống quyền lực” có thể làm tình hình khó đoán hơn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã nhắc đến khoảng trống quyền lực ở Tehran. Ông nói theo hướng cho thấy lớp lãnh đạo cao nhất của Iran đã bị suy yếu nhiều. Dù đây là phát biểu mang tính chính trị, nó phản ánh cách Washington đang nhìn nhận tình hình: Iran có thể đang trong giai đoạn biến động ở thượng tầng. Về phía Israel, một số quan chức cho rằng việc ám sát một nhân vật an ninh cấp cao của Iran gần đây đã làm tình hình thêm khó lường. Khi một bộ máy quyền lực bị tác động liên tiếp, bên ngoài sẽ càng khó đoán ai là người đang điều khiển thật sự. Trong khi đó, phía Iran khẳng định ông Mojtaba vẫn sống, vẫn khỏe và vẫn điều hành đất nước. Tehran cũng nhấn mạnh hệ thống lãnh đạo của họ không phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất. Nói cách khác, họ muốn gửi đi thông điệp rằng dù lãnh đạo có xuất hiện nhiều hay ít, bộ máy nhà nước vẫn vận hành.

Cần hiểu rằng trong các cuộc khủng hoảng chính trị, mỗi bên thường có cách kể câu chuyện có lợi cho mình. Bên ngoài thì muốn tìm bằng chứng để xác minh. Bên trong thì muốn chứng minh rằng mọi thứ vẫn ổn và không có khoảng trống quyền lực nào đáng lo. Điểm đáng chú ý nhất của vụ việc không nằm ở một bức ảnh hay một lần xuất hiện, mà nằm ở việc quá nhiều chi tiết vẫn chưa rõ ràng. Khi một lãnh đạo tối cao gần như biến mất khỏi công chúng, các cơ quan tình báo sẽ đặc biệt quan tâm, vì đó có thể là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe, vấn đề an ninh, hoặc đơn giản là chiến lược giữ kín thông tin. Nói ngắn gọn hơn, đây là cuộc tìm kiếm manh mối chính trị chứ không phải một xác nhận chắc chắn về bất kỳ điều gì. Mỹ và Israel đang xâu chuỗi dữ kiện. Iran thì cố giữ thông điệp rằng hệ thống của họ vẫn ổn. Phần còn lại của thế giới sẽ tiếp tục theo dõi xem ai thực sự đang cầm lái ở Tehran.

Đọc một bản tóm tắt như thế này giúp bạn nắm ngay vấn đề chính mà không phải đi qua quá nhiều chi tiết rời rạc. Với tin quốc tế, nhất là những chủ đề có nhiều tên người, cơ quan và phát biểu chính trị, việc có một bản viết lại ngắn gọn sẽ giúp bạn hiểu nhanh hơn rất nhiều.

Chuyện gì đang xảy ra, vì sao nó quan trọng, và tác động ra sao với người đọc. Nhờ vậy, bạn tiết kiệm thời gian, tránh bị ngợp bởi thông tin phụ, và vẫn theo kịp diễn biến lớn của thế giới. Thay vì phải đọc cả bài dài để tự chọn ý chính, bạn có thể xem ngay bản tóm tắt và hiểu được bức tranh chung chỉ trong vài phút. Đây là cách đọc phù hợp với nhịp sống bận rộn, nhất là khi bạn muốn theo dõi tin tức thường xuyên nhưng không có nhiều thời gian.