Apple: Bị coi là tụt hậu ở mảng AI, mà vẫn kiếm tiền tỷ nhờ nó có gì mới?

• Apple bị chê là chậm trong cuộc đua AI, nhưng vẫn đang kiếm rất nhiều tiền từ các ứng dụng AI trên iPhone.
• Nguồn tiền chính của Apple không phải từ tự làm AI, mà từ việc thu phí App Store khi người dùng trả tiền cho app AI.
• ChatGPT là cái tên mang lại phần lớn doanh thu này cho Apple.
• Apple chưa mạnh về chatbot như Siri, nhưng lại rất mạnh ở mảng thiết bị và hệ sinh thái iPhone.
• Điều đó giúp Apple có thời gian và lợi thế để xây dựng AI theo cách riêng, thay vì phải đốt quá nhiều tiền như đối thủ.

Apple đang ở một tình thế khá đặc biệt trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo: bị xem là đi chậm hơn các đối thủ, nhưng vẫn đang thu về nguồn tiền lớn nhờ chính làn sóng AI đó. Nếu nhìn vào sản phẩm AI của Apple, người dùng dễ thấy sự chậm trễ. Siri vẫn chưa được xem là một trợ lý thông minh đúng nghĩa như các chatbot AI hiện đại. Tuy nhiên, nếu nhìn ở góc độ kinh doanh, Apple lại đang hưởng lợi lớn từ việc người dùng iPhone tải và trả tiền cho các ứng dụng AI.

Apple không cần phải là công ty làm ra chatbot hay mô hình AI tốt nhất để kiếm tiền từ AI. Chỉ cần AI đi đến người dùng qua iPhone, Apple đã có thể thu phí từ hệ sinh thái của mình. Trong thực tế, phần lớn các ứng dụng AI tạo sinh phổ biến hiện nay như ChatGPT hay Grok đều đến tay người dùng qua App Store. Khi người dùng đăng ký trả phí ngay trong app, Apple thường thu một phần doanh thu. Nói đơn giản, App Store giống như “cổng vào” của iPhone, còn Apple thu phí khi có giao dịch diễn ra qua cổng đó. Theo số liệu từ AppMagic, riêng các ứng dụng AI tạo sinh đã mang về cho Apple gần 900 triệu USD phí chia sẻ doanh thu App Store trong năm 2025. Con số này có thể chưa quá lớn so với tổng doanh thu của Apple, nhưng nó cho thấy AI đang trở thành một mảng đóng góp thật sự cho doanh thu dịch vụ của hãng. Doanh thu này cũng không trải đều cho mọi ứng dụng. Phần lớn đến từ một cái tên rất quen thuộc: ChatGPT.

Ngoài ra, Grok của xAI cũng đóng góp một phần nhỏ hơn nhiều. Có thể hiểu đơn giản cơ chế kiếm tiền của Apple ở đây như sau:

• Người dùng tải app AI về iPhone.
• Nếu họ đăng ký gói trả phí trong ứng dụng, Apple thu một khoản phí chia sẻ doanh thu.
• Phí này thay đổi theo thời gian và theo thị trường, nhưng về nguyên tắc, Apple vẫn hưởng lợi từ mỗi giao dịch đi qua App Store.

Điều thú vị là Apple không trực tiếp tạo ra làn sóng AI này, nhưng lại đang đứng ở vị trí rất thuận lợi để “thu phí từ làn sóng”. Đây là lợi thế mà không phải công ty AI nào cũng có. Apple mạnh nhất ở phần thiết bị và phân phối. iPhone vẫn là chiếc điện thoại phổ biến để người dùng tiếp cận các dịch vụ AI. Nói cách khác, dù OpenAI, Google hay xAI có làm ra chatbot hấp dẫn đến đâu, họ vẫn cần người dùng truy cập qua điện thoại, và phần lớn người dùng đó đang nằm trong hệ sinh thái của Apple.

Họ không phải chạy đua chi hàng trăm tỷ USD để xây mô hình AI lớn, nhưng vẫn có thể hưởng lợi từ nhu cầu dùng AI của người tiêu dùng.

• Apple đang thu tiền từ AI dù sản phẩm AI của họ chưa nổi bật.
• ChatGPT là nguồn đóng góp lớn nhất cho khoản thu này trên App Store.
• AI đang giúp mảng dịch vụ của Apple tăng trưởng, mà mảng này vốn được nhà đầu tư đánh giá cao vì có biên lợi nhuận tốt hơn bán máy.
• Việc Apple kiểm soát hệ sinh thái iPhone tạo cho họ vị thế “cửa ngõ” với người dùng.

Tuy vậy, không nên hiểu rằng Apple đã “thắng” trong AI. Trên thực tế, Apple vẫn đang gặp nhiều khó khăn với chiến lược AI của riêng mình. Siri là ví dụ rõ nhất. Trợ lý này vẫn còn dựa trên công nghệ cũ nên chỉ làm tốt những việc rất cơ bản như đặt báo thức hay mở ứng dụng. Nhưng nếu người dùng muốn trò chuyện tự nhiên, yêu cầu tìm hiểu sâu hay tạo nội dung như ChatGPT, Siri vẫn thua khá xa. Nói nôm na, Siri giống một trợ lý điện thoại truyền thống, còn các chatbot AI hiện nay giống một công cụ có thể trả lời, viết và suy luận ở mức cao hơn nhiều. Việc Apple chậm nâng cấp Siri còn dẫn đến thay đổi nhân sự cấp cao. Giám đốc AI hàng đầu của hãng, John Giannandrea, đã rời vị trí vào năm ngoái. Điều đó cho thấy Apple hiểu rằng mình đang có vấn đề thật sự trong mảng này. Trong khi đó, các đối thủ của Apple lại đang chọn hướng đi rất khác.

Họ đầu tư khổng lồ vào chip xử lý và trung tâm dữ liệu để xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn. Đây là loại công nghệ đứng sau các chatbot AI hiện đại, cho phép máy hiểu và tạo ra ngôn ngữ giống con người hơn. Apple không theo đuổi cuộc chơi tốn kém đó ở mức độ như đối thủ. Thay vào đó, hãng muốn tận dụng dữ liệu cá nhân đã có sẵn trên iPhone và chip do chính mình thiết kế để xử lý AI ngay trên thiết bị. Cách làm này thường được gọi là AI chạy trên thiết bị. Hiểu đơn giản, thay vì gửi mọi thứ lên máy chủ lớn ở xa, một phần công việc AI sẽ được xử lý ngay trên điện thoại. Cách này có thể giúp phản hồi nhanh hơn và bảo vệ dữ liệu cá nhân tốt hơn. Apple tin rằng đây có thể là lợi thế lớn, vì nhiều người dùng ngày càng quan tâm đến quyền riêng tư.

Nếu AI có thể hoạt động tốt ngay trên điện thoại mà vẫn giữ dữ liệu an toàn, đó có thể trở thành một hướng đi rất thực tế. Nhìn rộng hơn, Apple đang có hai lớp lợi thế cùng lúc. Một lớp là lợi thế kinh doanh từ App Store. Lớp còn lại là lợi thế nền tảng từ iPhone, tức là nơi mọi người dùng AI đều phải đi qua.

• Apple không cần bán AI trực tiếp mới có tiền từ AI.
• Họ đang hưởng phí từ ứng dụng AI nhờ kiểm soát App Store.
• IPhone giúp Apple giữ vai trò cửa ngõ đến người dùng.
• Apple có thời gian để hoàn thiện AI riêng mà không phải đốt tiền ồ ạt.
• Nếu AI trên thiết bị trở nên phổ biến, chiến lược của Apple có thể phù hợp hơn dự đoán hiện nay.

Dù vậy, chiến lược này vẫn cần thời gian chứng minh hiệu quả. Người dùng và nhà đầu tư không chỉ muốn nghe Apple nói về tầm nhìn dài hạn, họ còn muốn thấy sản phẩm thật sự tiến bộ. Với một công ty lớn như Apple, chỉ giữ vị trí trung gian thu phí thôi là chưa đủ nếu AI của chính họ vẫn thua xa thị trường.

Một số ứng dụng AI có thể hạn chế khoản phí phải trả cho Apple bằng cách yêu cầu người dùng đăng ký trên website riêng thay vì trong App Store. Tuy nhiên, không phải ứng dụng nào cũng làm vậy, và không phải thị trường nào cũng thuận lợi để lách theo cách này. Ngay cả ChatGPT cũng đã cho phép người dùng đăng ký trên web, nhưng không phải lúc nào người dùng cũng có động lực rời khỏi iPhone để làm việc đó. Với nhiều người, cách tiện nhất vẫn là bấm ngay trong app. Về phía các đối thủ, họ cũng không đứng yên. OpenAI từng cho thấy ý định mở rộng sang phần cứng, thậm chí mua lại một công ty khởi nghiệp phần cứng do những người có liên quan đến Apple sáng lập. Google cũng có Android và dòng điện thoại Pixel với nhiều tính năng AI riêng. Elon Musk từng được cho là có ý định làm smartphone, dù ông sau đó phủ nhận kế hoạch này. Tuy nhiên, đây là bài toán rất khó.

Một chiếc điện thoại hay một hệ sinh thái mới khó có thể thuyết phục người dùng rời bỏ iPhone chỉ vì AI hay hơn một chút. Người dùng điện thoại không chỉ chọn một tính năng, họ chọn cả thói quen, ứng dụng, hình ảnh thương hiệu và dữ liệu đã gắn bó nhiều năm. Nói cách khác, để đánh bại Apple trong mảng thiết bị, một công ty AI không chỉ cần chatbot tốt. Họ còn phải xây được cả một hệ sinh thái đủ mạnh để người dùng sẵn sàng chuyển sang. Đây là rào cản rất lớn. Từ góc nhìn đầu tư, Apple đang ở một vị thế dễ chịu hơn nhiều đối thủ. Họ có thể tiếp tục kiếm tiền từ nhu cầu AI của thị trường trong lúc tự cải thiện sản phẩm của mình. Nếu AI của Apple tiến lên, đó là điểm cộng. Nếu chưa kịp tiến nhanh, họ vẫn còn nguồn thu từ hệ sinh thái. Quan trọng hơn, Apple không cần phải thắng bằng cách giống các công ty AI khác.

Họ có thể thắng bằng cách là nơi AI đi qua và được sử dụng rộng rãi nhất trên thiết bị cá nhân.

Insight giúp bạn nắm được vấn đề chính mà không phải đọc toàn bộ bài dài, nhất là với những tin công nghệ có nhiều khái niệm dễ gây rối. Thay vì tốn thời gian lọc thông tin, bạn có thể hiểu nhanh Apple đang kiếm tiền từ AI như thế nào, vì sao họ vẫn bị xem là chậm, và đâu là lợi thế thật sự của hãng. Các bài tóm tắt trên Insight cũng giúp bạn tránh bị “ngợp” trước quá nhiều chi tiết kỹ thuật hoặc số liệu khó nhớ. Nội dung được chắt lọc thành ý chính, giải thích bằng ngôn ngữ đơn giản, để bạn đọc lướt vẫn hiểu đúng.

Tiết kiệm thời gian, giảm nhiễu, và vẫn đủ thông tin để nắm bức tranh lớn. Nếu sau đó bạn muốn tìm hiểu sâu hơn, bạn đã có sẵn phần khung ý chính để đọc tiếp dễ hơn nhiều.