300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được hỗ trợ dùng AI có gì mới?

• Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số.
• Trong đó, ít nhất 300.000 doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ dùng công nghệ số, nền tảng số và AI.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp ở Việt Nam nhưng còn yếu về vốn, công nghệ và quản trị.
• Nhà nước sẽ hỗ trợ thêm về hạ tầng, dữ liệu, tư vấn và kinh phí thử nghiệm công nghệ mới.
• AI đang được nhiều doanh nghiệp Việt dùng hơn, và một số công ty đã thấy doanh thu tăng, chi phí giảm.

Chính phủ vừa ban hành đề án mới cho giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nói đơn giản, đây là nhóm doanh nghiệp có quy mô không lớn, nhưng lại chiếm tỷ lệ rất cao trong nền kinh tế Việt Nam. Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030 sẽ có 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chuyển đổi số. Trong số này, ít nhất 300.000 doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ sử dụng các công cụ như phần mềm, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo, tức AI. AI là viết tắt của “trí tuệ nhân tạo”, có thể hiểu là các công cụ máy tính biết học từ dữ liệu để hỗ trợ con người làm việc nhanh hơn hoặc chính xác hơn. Ví dụ, AI có thể giúp trả lời khách hàng tự động, gợi ý sản phẩm, phân tích số liệu bán hàng hoặc hỗ trợ tạo nội dung. Mục tiêu của đề án không chỉ là “cho dùng công nghệ”, mà còn là giúp doanh nghiệp dùng công nghệ đúng cách và có hiệu quả thật.

Nhà nước cũng muốn hình thành 200 doanh nghiệp tiêu biểu về chuyển đổi số trong nhiều ngành, như những ví dụ tốt để các đơn vị khác học theo. Đây là một kế hoạch khá tham vọng, nhưng cũng phản ánh đúng thực tế: doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam rất đông, song năng lực ứng dụng công nghệ còn chưa đồng đều. Theo số liệu được nêu trong bài, đến cuối năm 2025 Việt Nam có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, và doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 98%. Bên cạnh đó, cả nước còn có hơn 5,2 triệu hộ kinh doanh. Điều này cho thấy khu vực doanh nghiệp nhỏ là một phần rất lớn của nền kinh tế, nên nếu nhóm này tiến bộ về công nghệ thì tác động sẽ lan rộng. Tuy vậy, khó khăn của họ cũng rất rõ. Nhiều doanh nghiệp còn thiếu vốn, thiếu người am hiểu công nghệ, và chưa có cách quản lý đủ bài bản để chuyển đổi số đồng bộ.

Chuyển đổi số đồng bộ có thể hiểu là không chỉ mua vài phần mềm riêng lẻ, mà là thay đổi cách làm việc từ đầu đến cuối bằng công nghệ. Ví dụ: từ bán hàng, quản lý kho, chăm sóc khách hàng đến báo cáo tài chính đều có sự kết nối với nhau. Thực tế, nhiều doanh nghiệp mới chỉ dùng công nghệ ở mức rời rạc. Họ có thể dùng một phần mềm kế toán, một công cụ bán hàng, hoặc chat với khách qua mạng xã hội, nhưng các hệ thống này chưa liên thông để tạo thành một quy trình thống nhất. Đề án vì vậy sẽ tập trung tháo gỡ các vướng mắc về chính sách hỗ trợ công nghệ số, nền tảng số và AI. Nhà nước sẽ xác định rõ nội dung hỗ trợ, hình thức hỗ trợ và cách lựa chọn các sản phẩm, giải pháp công nghệ phù hợp để công bố cho doanh nghiệp biết. Một điểm đáng chú ý là hạ tầng số được xem như nền móng của toàn bộ kế hoạch này.

Hạ tầng số có thể hiểu đơn giản là hệ thống mạng, kết nối internet, dữ liệu và năng lực xử lý máy tính giúp doanh nghiệp chạy các công cụ số. Cụ thể, Chính phủ định hướng phát triển mạng băng rộng cố định và 5G ở các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu công nghệ số tập trung. Mục đích là phục vụ sản xuất thông minh, tự động hóa, Internet vạn vật, robot và AI. Nếu nói dễ hiểu hơn, sản xuất thông minh là cách nhà máy dùng cảm biến, máy móc và phần mềm để theo dõi, điều khiển và tối ưu hoạt động gần như theo thời gian thực. IoT, hay Internet vạn vật, là việc các thiết bị “nói chuyện” với nhau qua mạng để tự thu thập và chia sẻ dữ liệu. Đề án cũng nhấn mạnh việc chia sẻ dữ liệu chuyên ngành một cách có kiểm soát. Dữ liệu ở đây là nguồn thông tin từ các ngành, lĩnh vực, có thể giúp doanh nghiệp phân tích xu hướng, dự báo nhu cầu và tối ưu sản xuất kinh doanh.

Nhà nước sẽ hỗ trợ doanh nghiệp thuê và sử dụng dịch vụ, thiết bị tại các phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm chuẩn, trung tâm R&D, trung tâm đổi mới sáng tạo và hạ tầng tính toán hiệu năng cao. Hiểu đơn giản, doanh nghiệp nhỏ không phải tự mua hết mọi thứ đắt tiền để thử nghiệm công nghệ mới. R&D là viết tắt của “nghiên cứu và phát triển”, tức nơi tạo ra hoặc kiểm thử sản phẩm, giải pháp mới. Hạ tầng tính toán hiệu năng cao là những hệ thống máy tính mạnh, có thể xử lý lượng dữ liệu lớn hoặc các bài toán phức tạp mà máy thường khó làm nhanh. Điểm này rất quan trọng với doanh nghiệp nhỏ, vì nhiều đơn vị muốn thử AI hoặc tự động hóa nhưng không đủ tiền đầu tư lớn ngay từ đầu. Cách hỗ trợ này giúp họ “thử trước khi mua lớn”, giảm rủi ro khi áp dụng công nghệ. Để người đọc dễ nắm ý, có thể tóm các hướng hỗ trợ chính như sau:

• Hỗ trợ dùng phần mềm, nền tảng số và AI phù hợp với từng doanh nghiệp.
• Hỗ trợ chi phí thử nghiệm công nghệ tại phòng lab, trung tâm kiểm chuẩn và trung tâm đổi mới sáng tạo.
• Phát triển hạ tầng mạng và dữ liệu để doanh nghiệp có nền tảng tốt hơn khi số hóa.
• Xây dựng mạng lưới tư vấn để doanh nghiệp biết nên bắt đầu từ đâu và chọn giải pháp gì.

Ngoài công nghệ, đề án còn chú trọng tư vấn. Một mạng lưới hơn 500 tổ chức, cá nhân có chuyên môn sẽ tham gia hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá mức độ chuyển đổi số, lập lộ trình và chọn giải pháp phù hợp theo ngành nghề. Điều này rất cần thiết, vì không phải doanh nghiệp nào cũng cần AI ngay. Có doanh nghiệp chỉ cần số hóa đơn hàng, có doanh nghiệp cần quản lý kho tốt hơn, còn doanh nghiệp khác mới cần tới phân tích dữ liệu hay tự động hóa. Nói cách khác, chuyển đổi số không phải cuộc đua “ai dùng công nghệ hiện đại hơn”, mà là “ai dùng đúng cái cần nhất”. Với doanh nghiệp nhỏ, chọn sai công cụ còn tốn kém hơn không dùng. Đề án do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương thực hiện. Đây là đầu mối để chính sách không chỉ nằm trên giấy mà đi vào thực tế. Một phần khác của bức tranh là AI đang tăng tốc ở Việt Nam.

Theo nghiên cứu được AWS công bố, trong năm 2025 tỷ lệ ứng dụng AI trong doanh nghiệp Việt tăng 39% so với năm 2024. Cũng theo nghiên cứu này, 18% doanh nghiệp Việt đã triển khai AI, tương đương gần 170.000 doanh nghiệp. Đây là con số cho thấy AI không còn là chuyện của riêng các công ty lớn hay tập đoàn công nghệ. Trong số các doanh nghiệp đã dùng AI, 61% ghi nhận doanh thu tăng, với mức tăng trung bình 16%. Ngoài ra, 58% kỳ vọng AI giúp tiết kiệm khoảng 20% chi phí. Những con số này không có nghĩa cứ dùng AI là sẽ chắc chắn tăng doanh thu. Nhưng chúng cho thấy AI đang bắt đầu mang lại lợi ích thực tế cho một phần doanh nghiệp, nhất là khi được triển khai đúng chỗ. Để dễ hình dung, AI trong doanh nghiệp thường có vài ứng dụng phổ biến:

• Trả lời khách hàng tự động qua chatbot.
• Gợi ý sản phẩm phù hợp hơn cho người mua.
• Phân tích dữ liệu bán hàng để dự đoán nhu cầu.
• Hỗ trợ viết nội dung, tóm tắt báo cáo hoặc phân loại yêu cầu.
• Tối ưu quy trình nội bộ như kho hàng, giao nhận hoặc chăm sóc khách hàng.

Dù vậy, áp dụng AI không phải chuyện đơn giản. Doanh nghiệp vẫn phải có dữ liệu đủ tốt, người vận hành hiểu mục tiêu kinh doanh và quy trình rõ ràng thì AI mới phát huy tác dụng. Nếu dữ liệu lộn xộn hoặc mục tiêu chưa rõ, AI có thể cho ra kết quả kém chính xác. Vì thế, phần hỗ trợ của Nhà nước lần này không chỉ là tiền hay công cụ, mà còn là cách giúp doanh nghiệp có nền tảng để dùng công nghệ hiệu quả hơn. Nhìn tổng thể, đề án này cho thấy Nhà nước muốn đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa đi nhanh hơn trong chuyển đổi số, nhưng theo hướng có chọn lọc và có hỗ trợ. Thay vì để từng doanh nghiệp tự xoay xở, chính sách sẽ tạo sẵn khung hỗ trợ từ hạ tầng, dữ liệu, tư vấn đến thử nghiệm. Với doanh nghiệp, đây có thể là cơ hội để giảm chi phí ban đầu khi tiếp cận công nghệ mới. Với nền kinh tế, đây là cách để nâng năng suất cho nhóm doanh nghiệp chiếm số lượng áp đảo tại Việt Nam.

Nếu bạn không làm trong ngành công nghệ, các bản tin về AI, chuyển đổi số hay hạ tầng số thường dễ dài, nhiều thuật ngữ và khó nắm ý chính. Insight giúp bạn rút ngắn thời gian đọc bằng cách chắt lọc thông tin quan trọng nhất, viết lại bằng ngôn ngữ dễ hiểu và bỏ bớt chi tiết rườm rà. Lợi ích lớn nhất là bạn vẫn nắm được tin cốt lõi mà không phải đọc nguyên bài dài. Bạn biết chính sách nói gì, ai bị ảnh hưởng, có điểm nào đáng chú ý và điều đó liên quan thế nào đến doanh nghiệp, công việc hay thị trường. Ngoài ra, Insight giúp lọc nhiễu. Tin công nghệ thường có nhiều thuật ngữ, số liệu và bối cảnh phụ; bản tóm tắt sẽ gom lại thành các ý rõ ràng để bạn hiểu nhanh mà không bị “ngợp”. Với người bận rộn, đây là cách tiết kiệm thời gian mà vẫn theo kịp thay đổi lớn của thị trường. Bạn có thể đọc trong vài phút, sau đó quyết định có cần xem sâu hơn hay không.