Hãng bay tính giảm tần suất vì chi phí leo thang có gì mới?

• Nhiều hãng bay quốc tế đang giảm chuyến vì chi phí nhiên liệu tăng mạnh.
• Một số đường bay tới Trung Đông bị hủy hoặc giảm tần suất do tình hình an ninh chưa ổn định.
• Hãng bay trong nước cũng chịu áp lực lớn và có thể phải cắt bớt chuyến bay.
• Giá vé máy bay nội địa đã bắt đầu nhích lên, nhất là các chặng đông khách.
• Nếu giá nhiên liệu còn cao, người đi máy bay dịp 30-4 và 1-5 có thể tốn thêm tiền.

Thị trường hàng không đang bước vào giai đoạn nhiều áp lực cùng lúc. Giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh, trong khi tình hình Trung Đông vẫn chưa thật sự ổn định, khiến các hãng bay quốc tế lẫn nội địa đều phải tính lại kế hoạch khai thác.

Bay tốn hơn, nên hãng bay có xu hướng cắt bớt những chuyến không hiệu quả để giảm lỗ. Với hành khách, hệ quả dễ thấy nhất là vé có thể đắt hơn và lựa chọn giờ bay ít đi. Ở nhóm hãng bay quốc tế, Emirates đã giảm tần suất bay trên tuyến TP.HCM - Dubai. Từ ngày 18 đến 27-3, hãng chỉ còn một chuyến mỗi ngày thay vì hai chuyến như trước. Việc điều chỉnh này được cho là để phù hợp với điều kiện bay và an ninh tại khu vực Trung Đông. Nói dễ hiểu, khi không phận hoặc đường bay chưa ổn định, hãng phải sắp xếp lại lịch bay để tránh rủi ro và giảm gián đoạn. Qatar Airways cũng gặp tình trạng tương tự. Do không phận Qatar còn tạm thời đóng cửa, hãng chưa thể khôi phục hoàn toàn hoạt động như bình thường. Riêng ngày 18-3, hãng đã hủy toàn bộ chuyến chở khách trên hai đường bay từ TP.HCM và Hà Nội đi Doha. Ngoài ra, hãng còn hủy thêm một số chuyến bay chở hàng từ TP.HCM đi Doha.

• Không phận là vùng trời mà máy bay được phép bay qua hoặc phải xin phép để bay qua.
• Khi không phận bị đóng hoặc hạn chế, máy bay phải đổi đường, chờ mở lại, hoặc hủy chuyến.
• Bay đường dài thường phụ thuộc nhiều vào khu vực trung chuyển, nên chỉ cần một điểm nghẽn cũng có thể ảnh hưởng cả lịch bay.

Không chỉ chuyện an ninh, bài toán lớn hơn là chi phí nhiên liệu. Nhiên liệu máy bay hiện là một trong những khoản tốn kém nhất của hãng bay, nên khi giá tăng mạnh thì lợi nhuận bị ảnh hưởng ngay. Các hãng hàng không trong nước như Vietnam Airlines, Vietjet, Bamboo Airways và Sun PhuQuoc Airways chưa công bố chi tiết kế hoạch điều chỉnh tần suất. Tuy nhiên, theo các hãng, việc phải xem lại mạng bay là điều gần như khó tránh nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao. Một đại diện hãng bay cho biết doanh nghiệp đang tính lại toàn bộ kế hoạch khai thác. Nghĩa là họ sẽ ưu tiên các đường bay bán tốt, đông khách hơn, và cân nhắc giảm những chuyến ít lời hoặc lỗ.

• Chuyến bay đầy khách thì dễ bù chi phí hơn.
• Chuyến bay ít khách mà nhiên liệu lại đắt thì càng bay càng rủi ro.
• Vì vậy, hãng thường ưu tiên giữ các đường bay hiệu quả trước.

Trong thời gian tới, khả năng giảm tần suất bay là có thật, nhưng mức độ giảm còn tùy từng hãng. Một số hãng có thể chỉ điều chỉnh nhẹ, nhưng cũng có hãng phải thay đổi đáng kể nếu chi phí tiếp tục tăng. Người đi máy bay sẽ cảm nhận rõ nhất điều này vào dịp nghỉ lễ 30-4 và 1-5. Đây là giai đoạn nhu cầu đi lại tăng mạnh, trong khi nguồn cung vé có thể bị siết lại nếu hãng giảm chuyến. Vé máy bay nội địa thực tế đã bắt đầu tăng. Trên chặng TP.HCM - Hà Nội, nhiều chuyến không còn mức giá dưới 2 triệu đồng một chiều như trước. Điều đó không có nghĩa là cứ vé tăng thì hãng bay sẽ khá hơn. Khi chi phí nhiên liệu tăng nhanh hơn giá vé, hãng vẫn có thể lãi ít hoặc thậm chí lỗ. Nói đơn giản: thu nhiều hơn chưa chắc đã đủ bù phần xăng dầu đội lên. Một số hãng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương và châu Đại Dương cũng đang có động thái tương tự.

Cathay Pacific, AirAsia và Thai Airways đã thông báo tăng giá vé. Tại Ấn Độ, nhiều hãng được cho là đã tăng giá vé đường dài khoảng 15% và còn cân nhắc tăng thêm. Qantas và Air New Zealand cũng đã tăng giá vé từ đầu tuần. Đáng chú ý, Air New Zealand còn thông báo hủy hàng nghìn chuyến bay trong giai đoạn từ 16-3 đến 3-5. Việc này ảnh hưởng tới khoảng 44.000 hành khách, cho thấy tác động của chi phí tăng đang lan rộng chứ không chỉ riêng Việt Nam. Theo dữ liệu của công ty Cirium, các đường bay dài có ít hãng khai thác sẽ bị ảnh hưởng rõ nhất. Điều này đặc biệt đúng với những tuyến trước đây do Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways khai thác mạnh. Nói đơn giản, nếu trên một đường bay chỉ có vài hãng cung cấp, mà một số hãng giảm chuyến thì vé còn lại sẽ dễ tăng giá hơn. Khi người mua vẫn đông mà ghế lại ít, giá thường khó giảm.

Một số tuyến có nguy cơ tăng mạnh hơn là các đường bay từ Úc sang châu Âu, Bắc Mỹ và Bắc Á. Cirium cũng dự báo trong hai tuần tới, vé đặt mới có thể đắt hơn đáng kể vì số chuyến bay trên thị trường giảm. Trong bối cảnh đó, giá nhiên liệu mới là yếu tố gốc. Theo cập nhật từ Cục Hàng không Việt Nam ngày 17-3, giá nhiên liệu hàng không ở thị trường châu Á vẫn đang tăng mạnh. Giá FOB Singapore lên 201,27 USD/thùng. Đây là mức giá tham chiếu tại Singapore, vốn là một trong những điểm giao dịch nhiên liệu lớn của khu vực. Ngoài ra, phần chênh lệch giá so với chỉ số MOPS cũng tăng. Hiểu đơn giản, chênh lệch này là khoản cộng thêm so với giá chuẩn trên thị trường, phản ánh chi phí thực tế và mức độ khan hiếm của nguồn cung.

• MOPS: giá tham chiếu nhiên liệu hàng không ở thị trường châu Á.
• FOB: giá hàng hóa tại điểm giao hàng, chưa tính vận chuyển và một số chi phí khác.
• Backwardation: tình trạng giá hiện tại cao hơn giá giao trong tương lai, thường cho thấy nguồn cung ngắn hạn đang bị căng.

Tình trạng backwardation cho thấy thị trường đang lo ngại thiếu nguồn cung trong ngắn hạn. Khi người mua sợ hàng khan, giá hiện tại thường bị đẩy lên cao hơn giá của các thời điểm sau. Nguyên nhân sâu xa chủ yếu đến từ căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông. Khi khu vực này có biến động, thị trường dầu mỏ lo ngại việc khai thác, vận chuyển hay trung chuyển nhiên liệu bị gián đoạn, từ đó giá tăng theo. Không chỉ nhiên liệu máy bay, giá dầu thô và dầu diesel trên thị trường cũng đang chịu tác động. Đây là tín hiệu cho thấy chi phí vận tải và khai thác nói chung sẽ còn bị đè nặng nếu tình hình kéo dài. Từ góc nhìn người tiêu dùng, chuyện này có thể tác động theo 3 cách:

• Vé máy bay tăng lên.
• Lịch bay ít linh hoạt hơn.
• Dịp cao điểm dễ khó mua vé đẹp, vé rẻ.

Với doanh nghiệp hàng không, bài toán không chỉ là tăng giá vé. Họ còn phải cân đối xem nên giữ đường bay nào, giảm chuyến nào, và dồn nguồn lực cho tuyến nào có khả năng hòa vốn hoặc có lãi. Điều này thường dẫn đến việc các chặng bay đông khách vẫn được giữ, còn các chuyến ít khách hoặc giờ bay kém thuận tiện có thể bị cắt. Đây là cách hãng bảo vệ hoạt động trong lúc chi phí leo thang. Tuy vậy, việc giảm chuyến cũng có thể khiến thị trường càng chật hơn. Khi ít ghế bán ra hơn mà nhu cầu vẫn cao, giá vé rất khó hạ trong ngắn hạn.

Chi phí nhiên liệu tăng và rủi ro khu vực Trung Đông chưa hết. Nếu hai yếu tố này chưa hạ nhiệt, giá vé máy bay có khả năng còn neo cao thêm một thời gian.

• Hãng bay quốc tế đã bắt đầu điều chỉnh lịch bay.
• Hãng trong nước có thể phải làm theo nếu chi phí tiếp tục tăng.
• Người đi lại dịp lễ sắp tới nên theo dõi giá vé sớm hơn bình thường.
• Các tuyến dài và tuyến đông khách sẽ dễ biến động giá nhất.

Đọc tóm tắt trên Insight giúp bạn nắm được điều quan trọng nhất chỉ trong vài phút, thay vì phải đọc một bài dài với nhiều thuật ngữ và chi tiết dễ gây rối. Với những tin như giá vé máy bay, chi phí nhiên liệu hay lịch bay bị ảnh hưởng, việc hiểu nhanh bản chất sẽ giúp bạn ra quyết định sớm hơn, chẳng hạn như đặt vé sớm, đổi kế hoạch đi lại hoặc theo dõi thêm trước khi mua. Ngoài ra, Insight giúp lọc bớt phần nhiễu và giữ lại ý chính theo cách dễ hiểu cho người không làm trong ngành. Bạn không cần biết quá nhiều về kỹ thuật hàng không hay thị trường nhiên liệu vẫn có thể hiểu: chuyện gì đang xảy ra, vì sao nó ảnh hưởng đến mình, và xu hướng sắp tới là gì. Đây là cách đọc tin gọn hơn, ít mệt hơn, nhưng vẫn đủ thông tin để không bị chậm nhịp.