Rủi ro từ vụ tập kích của Iran vào cơ sở LNG lớn nhất thế giới có gì mới?

• Iran đã bắn trúng khu phức hợp khí Ras Laffan của Qatar, nơi gắn với cơ sở LNG lớn nhất thế giới.
• Sự việc làm thị trường năng lượng lo ngại nguồn cung khí đốt có thể bị siết chặt lâu hơn.
• Giá khí ở châu Âu và châu Á đã tăng mạnh trước đó, và có thể còn giữ ở mức cao.
• Nếu hạ tầng bị hư hỏng nặng, việc sửa chữa có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí lâu hơn.
• Vụ tập kích làm tăng rủi ro cho tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng qua eo biển Hormuz.

Ngày 18/3, tập đoàn dầu khí quốc gia QatarEnergy cho biết tên lửa của Iran đã đánh trúng khu phức hợp Ras Laffan, cách thủ đô Doha khoảng 80 km về phía bắc. Đây là nơi đặt cơ sở sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng, thường gọi là LNG, lớn nhất thế giới. LNG là khí tự nhiên được làm lạnh sâu để hóa lỏng, nhờ vậy dễ chứa trong bồn và vận chuyển bằng tàu đi xa. Nói đơn giản, đây là một cách “đóng gói” khí đốt để có thể đưa tới các nước không có đường ống dẫn trực tiếp. QatarEnergy nói lực lượng khẩn cấp đã được triển khai ngay để khống chế đám cháy và tình hình sau đó đã được kiểm soát. Tuy vậy, doanh nghiệp này vẫn thừa nhận vụ tấn công gây thiệt hại trên diện rộng. Điều khiến thị trường lo hơn không chỉ là sự cố trước mắt, mà là khả năng nguồn cung khí đốt toàn cầu bị ảnh hưởng lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng nếu hạ tầng bị hỏng nặng, việc sửa chữa và thay thế thiết bị có thể mất nhiều tháng, thậm chí lâu hơn.

• Ras Laffan là trung tâm LNG rất lớn của thế giới, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng tác động rộng.
• Qatar từng dừng sản xuất LNG tại đây từ đầu tháng vì căng thẳng chiến sự, nhưng rủi ro vẫn chưa biến mất.
• Nếu hoạt động ở đây bị ảnh hưởng lâu, giá khí có thể tiếp tục đứng ở mức cao.
• Khi nguồn cung bị siết, các nước nhập khẩu sẽ chịu áp lực lớn hơn về chi phí năng lượng.

Giá khí đốt ở châu Âu đã tăng hơn 70% kể từ khi căng thẳng tại Trung Đông bùng lên cuối tháng 2. Giá LNG tương lai tại châu Á cũng tăng gần 90%. Trong thị trường hàng hóa, “giá tương lai” là mức giá thỏa thuận cho việc mua bán trong thời gian tới, giúp doanh nghiệp dự đoán và chốt chi phí sớm hơn. Giá khí đốt tương lai tại Mỹ cũng tăng hơn 6% trong phiên sáng 19/3, dù thị trường Mỹ thường ít nhạy cảm hơn với biến động ở các khu vực khác. Tác động thực tế được cho là sẽ rõ hơn khi thị trường châu Âu mở cửa sau đó. Giới giao dịch cho biết các hợp đồng ngắn hạn đã tăng mạnh. Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá khí cho mùa hè, mùa đông và thậm chí cả năm sau đều có thể chịu ảnh hưởng. Việc này đáng lo vì LNG đang là nguồn cung quan trọng cho nhiều nước. Khi dòng hàng bị nghẽn, các nước nghèo hơn hoặc đang khó khăn tài chính có thể chịu áp lực lớn hơn về điện và nhiên liệu.

• Ở châu Âu, giá khí cao hơn có thể kéo theo hóa đơn năng lượng tăng.
• Ở các nước châu Á như Ấn Độ hay Bangladesh, chi phí nhập khẩu tăng có thể làm ngân sách thêm nặng.
• Với doanh nghiệp, chi phí sản xuất tăng có thể làm hoạt động công nghiệp chậm lại.
• Với người dân, giá điện và giá hàng hóa có thể bị đẩy lên theo.

Ras Laffan không chỉ là một nhà máy đơn lẻ. Theo QatarEnergy, khu phức hợp này rộng 295 km2 và còn có nhiều hạng mục như nhà máy xử lý LNG, kho chứa, cơ sở tách khí ngưng tụ và nhà máy lọc dầu. Có thể hiểu “khí ngưng tụ” là phần chất lỏng đi kèm khí tự nhiên, còn “nhà máy lọc dầu” là nơi xử lý nhiên liệu thô để tạo ra các sản phẩm dùng được. Khi nhiều công đoạn tập trung tại một nơi, khu vực đó trở thành mắt xích rất quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng. Qatar đã đầu tư mạnh vào Ras Laffan từ giữa thập niên 1990 để khai thác, lưu trữ và xuất khẩu trữ lượng khí khổng lồ của mình. Hiện nơi đây là điểm làm việc của khoảng 115.000 người và có nhiều công ty quốc tế hoạt động.

• Khu phức hợp nằm gần mỏ khí North Field, một trong những mỏ khí lớn nhất thế giới.
• Ras Laffan ở vị trí thuận lợi trên tuyến hàng hải nối Viễn Đông với châu Âu.
• Đây là trung tâm giúp Qatar tối đa hóa giá trị từ nguồn khí tự nhiên.
• Nếu trung tâm này bị gián đoạn, chuỗi xuất khẩu LNG có thể bị ảnh hưởng dây chuyền.

Khách hàng lớn của LNG Qatar gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Đài Loan, Pakistan và Kuwait. Những nước này phụ thuộc nhiều vào nguồn khí nhập khẩu để phát điện, vận hành nhà máy và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt. Trong khi đó, châu Âu nhập nhiều khí từ Mỹ hơn, chiếm khoảng 25,4%. Nguồn từ Qatar và UAE chỉ dưới 10%, nhưng điều đó không có nghĩa châu Âu miễn nhiễm với tác động. Khi thị trường toàn cầu thiếu hàng, giá ở bất kỳ khu vực nào cũng có thể tăng theo. Vụ tấn công Ras Laffan xảy ra chỉ vài giờ sau khi Israel tấn công mỏ khí South Pars của Iran. Saudi Arabia cũng nói đã đánh chặn nhiều tên lửa nhắm vào Riyadh và ngăn một cuộc tấn công bằng drone vào cơ sở khí đốt ở miền đông nước này. Drone là thiết bị bay không người lái, có thể được dùng để trinh sát hoặc tấn công. Khi hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu, rủi ro không chỉ nằm ở thiệt hại vật chất mà còn ở việc thị trường mất niềm tin vào nguồn cung ổn định.

Iran trước đó đã cảnh báo sơ tán với nhiều cơ sở năng lượng ở Saudi Arabia, UAE và Qatar. Theo truyền thông nhà nước Iran, các mục tiêu này sẽ bị tấn công “trong vài giờ tới”. Cuộc leo thang này được xem là nghiêm trọng hơn các đợt tấn công trước đó, vì nó nhắm vào những trung tâm năng lượng có vai trò rất lớn trên bản đồ thế giới. Nói cách khác, đây không còn là các mục tiêu đơn lẻ mà là những mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Một số chuyên gia cảnh báo việc tấn công hạ tầng năng lượng có thể kéo theo nhiều cuộc tấn công khác trong khu vực. Khi chiến sự lan sang các công trình phục vụ dầu khí, thị trường thường phản ứng mạnh hơn vì rủi ro đứt nguồn cung tăng lên. Cần lưu ý thêm rằng xung đột hiện đang gây sức ép lên dòng chảy dầu và khí qua eo biển Hormuz.

Đây là tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với phần còn lại của thế giới, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và LNG toàn cầu.

• Nếu Hormuz bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng rất lớn.
• Nếu Ras Laffan bị hư hại, tác động có thể kéo dài cả sau khi giao tranh lắng xuống.
• Nếu giá khí tăng lâu, người tiêu dùng và doanh nghiệp ở nhiều nước sẽ cùng chịu áp lực.
• Nếu nguồn cung thiếu hụt, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu sẽ dễ tổn thương hơn.

Bộ Ngoại giao UAE nói việc nhắm vào hạ tầng năng lượng là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh năng lượng toàn cầu. Đây là cách nói rằng không chỉ riêng một nước bị ảnh hưởng, mà cả hệ thống cung ứng quốc tế đều có thể bị kéo vào vòng bất ổn. Giá dầu thô thế giới cũng bật tăng sau thông tin về Ras Laffan. Dầu Brent đã lên mức 111 USD một thùng vào sáng 19/3, còn dầu WTI của Mỹ có lúc chạm 99 USD. Diễn biến này cho thấy thị trường năng lượng thường phản ứng không chỉ với việc thiếu dầu hay khí ngay lập tức, mà cả với nguy cơ gián đoạn trong tương lai. Chỉ cần một mắt xích lớn bị đe dọa, giá có thể nhảy lên vì nhà đầu tư lo ngại nguồn cung sẽ khó ổn định trở lại. Tóm lại, vụ tập kích vào Ras Laffan không chỉ là một sự cố quân sự.

Nó còn là lời nhắc rằng hạ tầng năng lượng quan trọng có thể tạo ra hiệu ứng lan rộng ra giá điện, giá nhiên liệu, chi phí sản xuất và an ninh năng lượng ở nhiều nước.

Insight giúp bạn nắm nội dung chính nhanh mà không cần đọc toàn bộ bài gốc dài và nhiều chi tiết. Thay vì tự lọc thông tin từ nhiều đoạn dài, bạn có ngay bản tóm lược dễ hiểu, phù hợp để đọc trên điện thoại trong vài phút. Với các tin kinh doanh, năng lượng hay thị trường quốc tế, điều quan trọng nhất là hiểu sự việc đang xảy ra, ai bị ảnh hưởng và tác động có thể lan tới đâu. Insight tập trung vào đúng phần đó: lọc bớt nhiễu, giữ lại ý chính, giải thích thuật ngữ khó bằng lời đơn giản để người không chuyên vẫn theo kịp. Nhờ vậy, bạn tiết kiệm thời gian mà vẫn không bỏ lỡ những thông tin có thể ảnh hưởng đến giá cả, việc làm, chi phí sống hay quyết định đầu tư. Nếu bạn cần đọc nhanh nhưng vẫn muốn hiểu đúng, các bản tóm tắt của Insight là cách theo dõi tin tức hiệu quả và thực tế hơn.