Giá xăng và những thay đổi 'chiến lược' của người trẻ có gì mới?

• Giá xăng tăng khiến nhiều người trẻ phải tính lại từng khoản chi hằng ngày.
• Nhiều bạn chuyển sang đi chung xe, đi xe buýt hoặc metro để tiết kiệm.
• Một số người cân nhắc đổi sang xe điện vì chi phí sử dụng lâu dài có thể thấp hơn.
• Chi tiêu nhỏ như trà sữa, ăn trưa, đi làm xa cũng được cắt giảm hoặc thay đổi.
• Xu hướng này không chỉ ở Việt Nam mà còn phổ biến ở nhiều nước, đặc biệt với thế hệ Gen Z.

Giá xăng tăng không chỉ làm chi phí đi lại đắt hơn. Nó còn kéo theo cảm giác “mọi thứ đều tăng”, từ bữa ăn trưa, ly trà sữa đến chuyện đi làm mỗi ngày. Với nhiều người trẻ, đây là lúc họ phải đổi cách sống cho phù hợp túi tiền. Không phải là cắt hết nhu cầu, mà là chọn phương án ít tốn hơn, tiện hơn hoặc lâu dài hơn. Anh B. Thành, 22 tuổi, làm văn phòng, cho biết trước đây mỗi tuần anh tốn khoảng 100.000 đồng tiền xăng cho quãng đường hơn 10 km mỗi ngày. Nay mỗi lần đổ xăng đã hơn 70.000 đồng, nên anh chuyển sang đi chung xe với bạn để chia tiền. Câu chuyện này khá phổ biến. Khi giá xăng tăng, một số người trẻ không còn muốn tự đi một mình nếu có thể chia sẻ chi phí với người khác. Anh Nguyễn Trung Hậu, 26 tuổi, làm trong ngành đồ uống, còn chịu áp lực lớn hơn vì công việc phải di chuyển nhiều.

Anh đề xuất công ty cho nhân viên chỉ đến văn phòng vài ngày mỗi tuần, để giảm tiền xăng và thời gian đi lại. Anh cũng đang tính đổi sang xe điện và tìm việc linh hoạt hơn, có thể làm từ xa hoặc gần nhà. Với nhiều người trẻ, đây là cách giữ ngân sách không bị “vỡ” vì chi phí di chuyển. Xe điện là xe chạy bằng pin thay vì dùng xăng. Người dùng phải sạc điện, giống như sạc điện thoại lớn, rồi dùng cho những chuyến đi hằng ngày. Nghĩa Nguyễn, 23 tuổi, cũng nói nhiều đồng nghiệp trẻ của anh đang đi chung xe. Không chỉ vì tiết kiệm tiền, mà vì đổ xăng lúc này cũng trở thành một việc khiến họ phải cân nhắc nhiều hơn trước. Chị Vũ Thị Thu Hương, giáo viên, đi lại khoảng 25 km mỗi ngày. Trước đây, 100.000 đồng có thể đổ đầy bình và dùng vài ngày, nhưng bây giờ số tiền đó chỉ đủ lên hơn nửa bình. Với người làm lương cố định, những thay đổi này tạo áp lực thật sự.

Một khoản chênh lệch tưởng nhỏ mỗi ngày có thể cộng dồn thành số tiền đáng kể mỗi tháng. Nếu giá xăng còn tăng nữa, chị Hương nói sẽ cân nhắc đi xe buýt. Xe buýt là phương tiện công cộng, thường rẻ hơn xe cá nhân nhưng đổi lại phải chấp nhận đi chậm hơn, đông hơn và kém linh hoạt. Anh Trần Trung, làm việc ở Khu công nghệ cao, mỗi ngày di chuyển gần 40 km. Trước đây anh tự chạy xe cho tiện, nhưng nay đã chuyển sang đi metro để giảm chi phí. Metro là tàu điện chạy trên đường ray riêng, thường ít bị kẹt xe hơn xe máy hay ô tô. Tuy nhiên, để đi được metro, anh phải chạy xe đến trung tâm thành phố, gửi xe rồi mới tiếp tục bằng tàu. Dù vòng vèo hơn, anh vẫn xem đây là lựa chọn hợp lý. Với anh, tiết kiệm được một phần xăng và đỡ mệt khi phải lái xe đường dài mỗi ngày là điều đáng giá.

Giảm chi tiêu và chuyển sang phương tiện rẻ hơn. Đây không phải là một xu hướng bộc phát, mà là phản ứng thực tế trước giá cả tăng.

• Những thay đổi dễ thấy nhất của người trẻ:
• Đi chung xe để chia tiền xăng.
• Hạn chế ra ngoài ăn uống thường xuyên.
• Cân nhắc làm việc gần nhà hoặc làm từ xa.
• Chuyển sang xe buýt, metro hoặc xe điện.
• Tính lại từng khoản nhỏ như trà sữa, bữa trưa, gửi xe.

Không chỉ chuyện đi lại, bữa ăn hằng ngày của người trẻ cũng thay đổi. Anh Duy Lâm, 25 tuổi, nói mình vẫn uống trà sữa với đồng nghiệp nhưng không uống thường xuyên, và thường chỉ chọn món dưới 50.000 đồng. Điều này cho thấy mức giá là một ngưỡng rất quan trọng. Nếu vượt ngưỡng đó, nhiều người trẻ sẽ tự động cân nhắc giảm tần suất mua hoặc đổi sang lựa chọn rẻ hơn. Trong giờ ăn trưa, cửa hàng tiện lợi đang trở thành lựa chọn phổ biến. Những món như cơm hộp, cơm nắm, bánh mì, bánh bao hay mì ly thường có giá từ 15.000 đến 40.000 đồng, phù hợp với người muốn ăn nhanh và không tốn quá nhiều. Bạn Nghĩa Nguyễn nói thường chỉ chi dưới 40.000 đồng cho bữa trưa. Phần còn lại, nếu có, anh dành cho đồ uống hoặc đồ ăn vặt.

Người trẻ không nhất thiết “bớt sống”. Họ chỉ đang tối ưu cách tiêu tiền để giữ mức sống hiện tại mà không vượt ngân sách.

• Cách người trẻ đang tự điều chỉnh chi tiêu:
• Ưu tiên món rẻ nhưng vẫn đủ no.
• Hạn chế mua những món “không cần thiết”.
• Chọn khung giờ, cách mua hoặc phương tiện có lợi hơn.
• Tìm giải pháp dài hạn thay vì chỉ đối phó trước mắt.
• Chấp nhận bất tiện nhỏ để đổi lấy tiết kiệm lớn hơn.

Thú vị là xu hướng này không chỉ xảy ra ở Việt Nam. Tại Mỹ, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy Gen Z đang cắt giảm chi tiêu mạnh hơn các nhóm tuổi khác. Một khảo sát của Bank of America cho biết trong giai đoạn 2024-2025, 64% Gen Z được hỏi nói họ đang tập trung cắt giảm chi tiêu. Trong đó, 41% giảm ăn ngoài và 23% chuyển sang mua ở các cửa hàng tạp hóa rẻ hơn. Gen Z là thế hệ sinh từ năm 1997 đến 2012. Nói đơn giản, đây là nhóm người trẻ đang bắt đầu đi làm hoặc vừa đi làm chưa lâu. Chuyên gia tài chính Christine Benz của Morningstar cho rằng người trẻ thường có thu nhập thấp hơn và ít sở hữu nhà hơn thế hệ trước, nên dễ bị tác động bởi lạm phát. Lạm phát là tình trạng giá hàng hóa và dịch vụ tăng lên theo thời gian, khiến cùng một số tiền mua được ít thứ hơn. Ngoài ra, người trẻ còn phải đối mặt với nợ, chi phí nhà ở và chi phí y tế cao hơn.

Vì vậy, việc thắt chặt chi tiêu không chỉ là lựa chọn, mà đôi khi là cách để thích nghi. Các nhà bán lẻ rất chú ý đến nhóm khách hàng trẻ vì đây là nhóm có thể gắn bó lâu dài. Dù hiện tại họ chưa chi tiêu nhiều nhất, nhưng nếu giữ được sự trung thành, doanh nghiệp có thể có lợi trong nhiều năm. Ở Việt Nam, báo cáo thị trường thương mại điện tử 2025 của Metric.vn cho thấy Gen Z đang trở thành lực lượng tiêu dùng quan trọng. Dự báo đến năm 2028, nhóm này có thể đóng góp khoảng 20,3 tỉ USD cho tổng chi tiêu trên thương mại điện tử. Thương mại điện tử là cách mua sắm qua internet, thường trên các sàn như Shopee, Lazada hay Tiki. Người mua chọn hàng bằng điện thoại, thanh toán online rồi chờ giao tận nơi. Báo cáo này cũng cho thấy giá cả là lý do lớn khiến người trẻ chuyển sang mua online. Nhiều người chọn sàn thương mại điện tử không chỉ vì hàng nhiều, mà vì giá thường “mềm” hơn cửa hàng truyền thống.

Điều đó cho thấy người tiêu dùng trẻ ngày càng nhạy với giá. Họ không mua theo thói quen nữa, mà so sánh nhiều hơn trước khi quyết định. Chính phủ cũng đang thúc đẩy xu hướng tiết kiệm năng lượng và giao thông điện. Ngày 20-3, Thủ tướng ký chỉ thị về việc tăng cường tiết kiệm năng lượng, chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện. Nói dễ hiểu, Nhà nước muốn giảm bớt sự phụ thuộc vào xăng dầu, đồng thời khuyến khích dùng điện và năng lượng sạch hơn. Việc này vừa giúp giảm chi phí lâu dài, vừa hỗ trợ an ninh năng lượng quốc gia.

• Điểm chính trong chủ trương này:
• Khuyến khích tiết kiệm năng lượng.
• Phát triển hạ tầng sạc cho xe điện.
• Từng bước chuyển phương tiện công cộng sang dùng điện.
• Khuyến khích nhiên liệu sinh học và phương tiện sạch hơn.
• Giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.

Nhìn tổng thể, giá xăng tăng đang tạo ra một thay đổi rất thực tế trong đời sống người trẻ. Họ không chỉ than phiền, mà đang điều chỉnh hành vi: đi chung xe, đổi phương tiện, ăn uống tiết kiệm và mua sắm kỹ hơn. Đây là một dạng “thích nghi kinh tế” khá rõ ràng. Khi chi phí tăng, người trẻ chọn cách bớt lãng phí ở những khoản có thể kiểm soát được. Sự thay đổi này có thể chưa làm cuộc sống dễ hơn ngay. Nhưng nó cho thấy một điều: người trẻ ngày nay thực tế hơn, linh hoạt hơn và sẵn sàng đổi thói quen nếu điều đó giúp họ cân bằng tài chính tốt hơn.

Đọc báo dài thường tốn thời gian, nhất là khi một bài có nhiều số liệu, trích dẫn và chi tiết phụ. Insight giúp bạn nắm ý chính nhanh hơn mà vẫn giữ được bối cảnh cần thiết. Bạn không cần đọc hết hàng nghìn từ để biết chuyện gì đang xảy ra, ai bị ảnh hưởng và xu hướng chính là gì. Những bài tóm tắt được viết lại theo cách dễ hiểu, ngắn gọn, giúp bạn lọc bớt phần nhiễu và tập trung vào thông tin quan trọng. Điều này đặc biệt hữu ích nếu bạn bận, chỉ có vài phút giữa giờ làm hoặc đang muốn cập nhật tin tức mà không phải “đào” quá sâu vào từng bài gốc. Insight giúp bạn tiết kiệm thời gian, hiểu nhanh và quyết định xem có cần đọc tiếp bài đầy đủ hay không.