TP HCM tìm cách gỡ nút thắt để phát triển ngành bán dẫn có gì mới?

• TP HCM đang tìm cách tháo gỡ các điểm nghẽn để phát triển ngành bán dẫn.
• Thành phố dự kiến hỗ trợ tiền cho doanh nghiệp làm chip, làm nhà máy và làm trung tâm dữ liệu AI.
• Doanh nghiệp còn được ưu đãi về đất, thuế và thủ tục nếu đầu tư vào lĩnh vực này.
• Bên cạnh tiền và hạ tầng, bài toán lớn nhất vẫn là thiếu người làm bán dẫn giỏi.
• Thành phố và doanh nghiệp muốn phối hợp với trường đại học, chuyên gia và hiệp hội để đào tạo đúng nhu cầu thực tế.

TP HCM đang đẩy mạnh tìm cách phát triển ngành bán dẫn, một lĩnh vực được xem là nền tảng cho nhiều sản phẩm công nghệ hiện đại như điện thoại, máy tính, xe điện hay thiết bị AI. Điểm khó của ngành này là vốn đầu tư lớn, công nghệ phức tạp và cần nguồn nhân lực rất chất lượng. Tại một hội thảo cuối tuần qua, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM cho biết thành phố đang lấy ý kiến để hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, chuyên gia và đào tạo nhân lực. Mục tiêu không chỉ là thu hút dự án, mà còn tạo được một hệ sinh thái đủ lớn để doanh nghiệp, trường học và viện nghiên cứu cùng tham gia. Theo dự thảo chính sách, một số dự án lớn như trung tâm dữ liệu AI hoặc nhà máy sản xuất bán dẫn có thể được hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách. Mức hỗ trợ dự kiến là 10% tổng vốn đầu tư, nhưng tối đa không quá 200 tỷ đồng cho mỗi dự án.

Với doanh nghiệp thiết kế chip, thành phố muốn hỗ trợ mạnh hơn ở khâu nghiên cứu và thử nghiệm. Chip ở đây có thể hiểu đơn giản là “bộ não” của thiết bị điện tử.

• Hỗ trợ 100% chi phí thử nghiệm.
• Hỗ trợ 70% chi phí nghiên cứu và phát triển, tối đa 15 tỷ đồng.
• Hỗ trợ 50% chi phí đầu tư thiết bị và công nghệ, tối đa 20 tỷ đồng.

Ngoài thiết kế chip, thành phố cũng tính hỗ trợ cho doanh nghiệp làm sản phẩm phụ trợ, tức là các khâu liên quan như làm mẫu, mua công nghệ hay đổi mới thiết bị. Đây là phần ít được nhắc đến với người ngoài ngành, nhưng lại rất quan trọng vì bán dẫn không thể chỉ có nhà thiết kế mà thiếu các đơn vị hỗ trợ sản xuất, kiểm thử và gia công.

• Hỗ trợ 70% chi phí làm mẫu, tối đa 2 tỷ đồng.
• Hỗ trợ 50% chi phí mua công nghệ, tối đa 5 tỷ đồng.
• Hỗ trợ 30-40% chi phí đổi mới công nghệ, tối đa 20-30 tỷ đồng cho mỗi dự án.

Hiểu đơn giản, thành phố đang dùng chính sách tài chính để giảm bớt rủi ro ban đầu cho doanh nghiệp. Trong ngành bán dẫn, chi phí mở nhà máy, mua máy móc và thuê chuyên gia thường rất cao, nên nếu không có hỗ trợ thì nhiều doanh nghiệp khó bắt đầu. TP HCM cũng không chỉ dừng ở chuyện hỗ trợ tiền. Thành phố đã chọn 12 khu đất để hình thành khu công nghệ số tập trung, tạo ra quỹ đất gần 1.000 ha cho các ngành công nghệ cao. Với các dự án bán dẫn tại những khu này, doanh nghiệp có thể được miễn tiền sử dụng đất trong suốt thời gian hoạt động. Ngoài ra còn có ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu thiết bị và cơ chế thông quan nhanh hơn.

• Miễn tiền sử dụng đất trong toàn bộ thời gian hoạt động.
• Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Miễn thuế nhập khẩu thiết bị.
• Hỗ trợ thông quan nhanh hơn cho hàng hóa, máy móc.

Điều đó cho thấy thành phố đang cố gắng giải bài toán không chỉ bằng tiền, mà còn bằng đất đai, thuế và cách làm thủ tục thuận lợi hơn. Với ngành công nghệ cao, những yếu tố này rất quan trọng vì chỉ cần chậm vài tháng là doanh nghiệp có thể mất cơ hội đầu tư. Ở phía doanh nghiệp, Becamex cho biết đang triển khai nhiều hạ tầng và chính sách để hỗ trợ hình thành hệ sinh thái bán dẫn khép kín, từ nghiên cứu đến sản xuất. Doanh nghiệp này muốn xây dựng một “thành phố khoa học công nghệ” ở khu vực phía Bắc TP HCM, tức trên nền địa bàn Bình Dương cũ. Mô hình này được thiết kế để tập hợp đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và quỹ đầu tư trong cùng một không gian. Cách làm này giúp việc nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm diễn ra gần nhau hơn, thay vì mỗi bên hoạt động rời rạc.

Becamex cũng đang phát triển các khu công nghệ số tập trung có quy mô từ 15 đến 100 ha, nằm trong vành đai hơn 2.000 ha công nghiệp công nghệ cao. Những khu này sẽ phục vụ cho nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thử chip, tức là làm ra mẫu thử trước khi bước vào sản xuất lớn. Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp này đầu tư cả trung tâm nghiên cứu và đào tạo chuyên sâu. Đây là điều rất cần trong ngành bán dẫn, vì người học không thể chỉ học lý thuyết mà phải được làm quen với thiết bị và quy trình thực tế.

• Trung tâm đổi mới sáng tạo vi điện tử hợp tác với Đức.
• Dây chuyền đóng gói - kiểm thử quy mô nhỏ để phục vụ nghiên cứu và đào tạo.
• Các trung tâm xuất sắc về sản xuất thông minh, năng lượng và hợp tác với Singapore.
• Hạ tầng dùng chung cho startup như phòng thí nghiệm, Fablab và trung tâm gia công chính xác.

Trong đó, “đóng gói - kiểm thử” là công đoạn sau khi chip được tạo ra. Có thể hiểu đơn giản là bọc chip lại cho an toàn và kiểm tra xem chip có hoạt động đúng hay không. Đây là bước rất quan trọng trước khi chip được đưa vào sản phẩm thật. Với startup, mô hình hạ tầng dùng chung được xem là đặc biệt hữu ích. Thay vì phải tự mua toàn bộ máy móc rất đắt, startup có thể dùng chung phòng lab, xưởng mẫu và thiết bị để thử ý tưởng nhanh hơn, rẻ hơn. Tuy vậy, theo các bên tham gia hội thảo, nút thắt lớn nhất của ngành bán dẫn vẫn là nhân lực. Không chỉ thiếu người, mà còn thiếu người được đào tạo đúng kiểu, có thể làm việc ngay trong môi trường công nghiệp. TP HCM vì vậy muốn gắn chính sách hỗ trợ doanh nghiệp với đào tạo thực tế. Các doanh nghiệp tham gia thiết kế chip sẽ được khuyến khích tiếp nhận sinh viên thực tập, đồng thời thành phố muốn thu hút giảng viên và nhà khoa học từ các trường top 500 thế giới.

• Hỗ trợ 50% chi phí thuê chuyên gia trong 3 năm.
• Hỗ trợ 50% chi phí đào tạo quốc tế cho nhân lực chất lượng cao.
• Khuyến khích doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào đào tạo thực hành.
• Mở rộng kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và các tổ chức nghề nghiệp.

Vấn đề đào tạo bán dẫn thường tốn kém vì thiết bị rất đắt. Một bộ máy hoặc hệ thống phục vụ đào tạo có thể trị giá hàng trăm tỷ đồng, nên nhiều trường chỉ có thể cho sinh viên quan sát chứ khó cho làm trực tiếp. Đại diện LeTuin Edu cho rằng công nghệ thực tế ảo, hay VR, có thể giúp giảm bớt áp lực đó. VR là công nghệ tạo ra môi trường mô phỏng bằng máy tính, để người học có thể “làm thử” trong không gian ảo mà không cần chạm vào thiết bị thật.

• Mô phỏng được nhiều công đoạn từ thiết kế đến kiểm thử.
• Giúp người học thực hành an toàn, không sợ làm hỏng máy.
• Tiết kiệm chi phí so với xây phòng lab đầy đủ.
• Có thể thiết kế bài học theo nhu cầu riêng của doanh nghiệp.

Cách tiếp cận này không thay thế hoàn toàn thiết bị thật, nhưng có thể giúp người học hiểu quy trình trước khi vào phòng lab. Với ngành có chi phí cao như bán dẫn, đây là hướng đáng chú ý vì giúp mở rộng đào tạo mà không phải đầu tư quá nặng ngay từ đầu. Từ góc độ học thuật, PGS.TS Phạm Trần Vũ của Đại học Bách khoa TP HCM nhắc đến mô hình đào tạo kép ở Đức. Đó là cách đào tạo trong đó doanh nghiệp tham gia rất sâu vào quá trình học, giúp sinh viên vừa học lý thuyết vừa có kỹ năng thực tế. Theo ông Vũ, với ngành bán dẫn, cần có tổ chức trung gian như liên minh nghiên cứu, đào tạo hoặc hiệp hội nghề nghiệp để kết nối ba bên: nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Những tổ chức này có thể giúp điều phối chương trình đào tạo, đưa nhu cầu của thị trường vào trường học và ngược lại.

• Nhà nước tạo chính sách và hỗ trợ nguồn lực.
• Nhà trường đào tạo nền tảng và kỹ năng cơ bản.
• Doanh nghiệp cung cấp nhu cầu thực tế, thiết bị và nơi thực hành.
• Hiệp hội nghề nghiệp làm cầu nối, giúp các bên nói cùng một ngôn ngữ.

Nếu làm tốt, TP HCM không chỉ thu hút được vài dự án riêng lẻ mà có thể hình thành một chuỗi giá trị bán dẫn hoàn chỉnh hơn. Từ đó, thành phố có thể thu hút thêm chuyên gia, doanh nghiệp phụ trợ, startup công nghệ và cả các cơ sở đào tạo chất lượng cao. Nói ngắn gọn, hướng đi của TP HCM là dùng ba mũi chính để gỡ nút thắt cho ngành bán dẫn: ưu đãi tài chính, hạ tầng phù hợp và đào tạo nhân lực sát thực tế. Đây là cách tiếp cận tương đối toàn diện, vì ngành này không thể phát triển chỉ nhờ một chính sách đơn lẻ.

Insight giúp bạn nắm nhanh những tin quan trọng mà không phải đọc toàn bộ bài dài. Với các chủ đề như công nghệ, kinh tế hay chuyển đổi số, nhiều bài gốc thường có nhiều thuật ngữ và thông tin phụ; bản tóm tắt sẽ lọc ra phần cốt lõi để bạn hiểu ngay vấn đề chính. Lợi ích lớn nhất là tiết kiệm thời gian. Chỉ trong vài phút, bạn có thể biết sự kiện đang diễn ra, ai liên quan, chính sách gì được đề xuất và điều đó ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp hay người học. Insight cũng giúp giảm nhiễu thông tin. Thay vì bị lẫn giữa nhiều số liệu, phát biểu và bối cảnh, bạn sẽ thấy một bản viết ngắn gọn, dễ đọc, dễ nhớ và phù hợp với người không chuyên công nghệ. Nếu bạn cần cập nhật nhanh để làm việc, học tập hoặc theo dõi xu hướng, các bản tóm tắt như thế này sẽ là cách đọc hiệu quả hơn. Bạn vẫn nắm được ý chính, hiểu được tác động thực tế và có thể quay lại bài gốc nếu muốn xem sâu hơn.