Doanh số iPhone tăng mạnh tại Trung Quốc có gì mới?

• Doanh số iPhone tại Trung Quốc đang tăng, dù thị trường smartphone chung lại giảm.
• Apple bán tốt nhờ giảm giá, khuyến mãi và được hưởng trợ cấp nhà nước ở một số mẫu máy.
• Giá chip nhớ tăng mạnh vì làn sóng AI làm nguồn cung cho điện thoại bị thiếu.
• Nhiều hãng Android Trung Quốc phải tăng giá để bù chi phí, nhưng mỗi hãng chịu ảnh hưởng khác nhau.
• Apple đang có lợi thế hơn vì kiểm soát chuỗi cung ứng tốt và chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ thị phần.

Thị trường smartphone ở Trung Quốc đang không mấy dễ thở. Theo số liệu của Counterpoint Research công bố ngày 19/3, tổng lượng bán ra trong giai đoạn từ tháng 1 đến đầu tháng 3 giảm 4% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều đáng chú ý là trong bối cảnh chung đi xuống đó, Apple lại tăng trưởng hai con số. Nói đơn giản, khi nhiều hãng điện thoại cùng chật vật, iPhone lại bán tốt hơn trước. Lý do đầu tiên nằm ở giá bán. Apple đã đẩy mạnh khuyến mãi, nhất là trên các sàn thương mại điện tử tại Trung Quốc, nên giá thực tế người dùng phải trả thấp hơn giá niêm yết. Ngoài ra, một số mẫu iPhone, trong đó có iPhone 17 bản tiêu chuẩn theo bài gốc, nằm trong danh sách được hưởng trợ cấp từ nhà nước. “Trợ cấp” ở đây có thể hiểu là khoản hỗ trợ để người mua trả ít tiền hơn khi mua hàng đủ điều kiện. Với người dùng đang thắt chặt chi tiêu, chênh lệch giá này đủ để tạo ra sức hút lớn.

Khả năng điều phối chuỗi cung ứng. Chuỗi cung ứng là toàn bộ quá trình từ đặt linh kiện, sản xuất, lắp ráp cho đến đưa máy ra thị trường. Khi kiểm soát tốt hơn đối thủ, Apple có thể giảm bớt tác động của việc thiếu linh kiện, đặc biệt là chip nhớ. Trong khi đó, các hãng smartphone khác đang chịu sức ép lớn từ chi phí linh kiện tăng cao. Điều này xảy ra không phải vì điện thoại tự nhiên đắt lên, mà vì một phần nguồn cung chip nhớ đang bị kéo sang phục vụ các trung tâm dữ liệu AI.

• Giá linh kiện tăng khiến nhiều hãng buộc phải nâng giá bán.
• Một số hãng phải chấp nhận lợi nhuận thấp hơn để giữ khách.
• Người mua phổ thông sẽ cảm nhận rõ nhất qua giá máy mới.
• Hãng nào có chuỗi cung ứng tốt hơn sẽ đỡ bị sốc hơn.
• Hãng nào nhạy cảm với chi phí sẽ khó giữ giá cũ lâu.

Trung Quốc cũng đã có các biện pháp hỗ trợ cho nhà sản xuất smartphone từ năm ngoái, nhưng theo đánh giá được dẫn trong bài gốc, các biện pháp này chưa giúp kéo nhu cầu tiêu dùng lên rõ rệt. Nói cách khác, hỗ trợ có, nhưng chưa đủ để làm thị trường khởi sắc. Cơn sốt AI là nguyên nhân lớn của tình trạng này. AI cần rất nhiều bộ nhớ tốc độ cao, đặc biệt là các loại chip nhớ dùng cho máy chủ và trung tâm dữ liệu. Khi nhu cầu AI tăng mạnh, các nhà sản xuất chip ưu tiên sản xuất cho mảng này vì lợi nhuận cao hơn. Điều đó khiến thị trường điện thoại bị ảnh hưởng. Chip nhớ dùng cho smartphone trở nên khan hiếm hơn, nên giá tăng theo.

• DRAM là loại bộ nhớ giúp máy xử lý tác vụ nhanh, giống như “bàn làm việc” tạm thời của thiết bị.
• NAND flash là bộ nhớ lưu trữ dữ liệu lâu dài, giống như “ngăn tủ” để cất ảnh, ứng dụng và tệp.
• HBM là bộ nhớ hiệu năng cao, chủ yếu dùng trong AI và máy chủ mạnh.
• Khi HBM được ưu tiên cho AI, nguồn chip cho điện thoại bị thu hẹp.
• Nguồn cung ít hơn thường kéo giá lên cao.

Theo Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc, giá DRAM và NAND flash đã lên mức cao nhất kể từ năm 2016. TrendForce còn cho biết giá hợp đồng cho cấu hình phổ biến như RAM 8 GB và bộ nhớ trong 256 GB trong quý I/2026 đã tăng gần 200% so với cùng kỳ năm trước. Dù con số này rất lớn, ý chính cần hiểu là chi phí bộ nhớ đang tăng rất mạnh. Các hãng Android tại Trung Quốc phản ứng không giống nhau. Oppo và Vivo đã thông báo tăng giá một số mẫu từ tháng 3. Điều này không chỉ để bù chi phí. Theo giới chuyên gia được bài gốc dẫn lại, họ còn muốn “thăm dò” xem người dùng chấp nhận mức giá nào, từ đó có cơ sở định giá cho các mẫu máy mới sau này. Huawei lại ở thế khác. Hãng này được hưởng lợi từ các nhà cung cấp chip nhớ trong nước, vốn có mức giá cạnh tranh hơn so với nguồn cung quốc tế. Nhờ vậy, Huawei có một “vùng đệm” để giảm áp lực từ giá chip tăng toàn cầu.

Điều này đặc biệt quan trọng ở phân khúc giá thấp và tầm trung. Đây là nơi người mua rất nhạy với giá, chỉ cần chênh lệch một chút cũng có thể đổi sang máy khác.

• Apple bán tốt nhờ giảm giá thông minh và có lợi thế chuỗi cung ứng.
• Các hãng Android bị ép bởi chi phí linh kiện tăng.
• Huawei đỡ hơn nhờ nguồn cung nội địa.
• Oppo, Vivo phải tính toán giữa tăng giá và giữ người mua.
• Người tiêu dùng đang có xu hướng cân nhắc kỹ hơn trước khi đổi máy.

Dù Apple đang thuận lợi hơn trong ngắn hạn, bức tranh chung của thị trường vẫn chưa sáng. Counterpoint Research dự báo giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5 vẫn sẽ chịu áp lực, và thị trường chỉ có thể “dễ thở” hơn vào đầu tháng 6 khi có các đợt khuyến mãi giữa năm. Tuy vậy, vấn đề lớn nhất không chỉ nằm ở vài tháng tới. Cơn khan hiếm chip nhớ được dự báo có thể kéo dài đến năm 2030. Điều này có nghĩa là các hãng smartphone sẽ còn phải sống chung với bài toán khó: giữ giá bán đủ hấp dẫn, bảo vệ lợi nhuận, nhưng vẫn phải bán được số lượng lớn.

Chấp nhận hy sinh một phần biên lợi nhuận để tăng thị phần. Biên lợi nhuận là phần tiền lời còn lại sau khi trừ chi phí. Khi hãng hạ giá hoặc khuyến mãi mạnh, tiền lời trên mỗi máy có thể giảm xuống, nhưng đổi lại doanh số và thị phần tăng lên. Với người dùng, xu hướng này có thể tạo ra hai tác động trái chiều. Một mặt, các đợt giảm giá giúp mua máy dễ hơn. Mặt khác, nếu chi phí linh kiện tiếp tục leo thang, giá smartphone mới về dài hạn vẫn có xu hướng tăng. Nói ngắn gọn, bức tranh hiện tại cho thấy Apple đang tận dụng tốt giai đoạn khó khăn của thị trường để bứt lên, trong khi các đối thủ phải loay hoay ứng phó với giá chip nhớ và nhu cầu tiêu dùng yếu.

Nếu bạn không theo sát lĩnh vực công nghệ mỗi ngày, những bản tin như thế này rất dễ bị ngợp vì nhiều thuật ngữ, tên hãng và số liệu. Insight giúp bạn bỏ qua phần rối rắm, đi thẳng vào điều quan trọng nhất: chuyện gì đang xảy ra, vì sao nó xảy ra và ảnh hưởng thế nào đến người dùng. Thay vì phải đọc một bài dài và tự lọc ý, bạn có thể nắm nhanh bức tranh tổng quan chỉ sau vài phút. Điều này đặc biệt hữu ích khi bạn cần cập nhật tin công nghệ để phục vụ công việc, mua sắm, theo dõi thị trường hoặc đơn giản là không muốn bỏ lỡ xu hướng lớn. Insight cũng giúp giảm “nhiễu” thông tin. Bạn không phải đoán đâu là chi tiết cốt lõi, đâu là phần phụ, vì bài đã được rút gọn thành ý chính, diễn đạt bằng ngôn ngữ dễ hiểu và giữ đúng tinh thần của nguồn tin. Nhờ vậy, bạn tiết kiệm thời gian mà vẫn hiểu đúng vấn đề.