Giá xăng dầu tăng, RON 95 vượt 30.000 đồng/lít: Nguyên nhân do đâu? có gì mới?

• Giá xăng trong nước vừa tăng mạnh, RON 95 đã vượt 30.000 đồng/lít.
• Xăng E5 RON 92 cũng tăng lên 27.170 đồng/lít, còn dầu diesel lên 33.420 đồng/lít.
• Nguyên nhân chính là giá xăng dầu thế giới tăng mạnh trong nhiều ngày liên tiếp.
• Căng thẳng ở Trung Đông và xung đột Nga - Ukraine làm thị trường năng lượng biến động.
• Nhà điều hành vẫn phải dùng Quỹ bình ổn giá để giảm bớt mức tăng cho người dân.

Đêm 19/3, giá xăng dầu trong nước tiếp tục được điều chỉnh tăng mạnh. Đây là lần tăng đáng chú ý vì giá xăng RON 95 đã lên hơn 30.000 đồng mỗi lít, mức khiến nhiều người tiêu dùng cảm nhận rất rõ trong chi phí đi lại hằng ngày. Cụ thể, xăng E5 RON 92 tăng 4.670 đồng/lít, lên 27.170 đồng/lít. Xăng RON 95 tăng 5.120 đồng/lít, lên 30.690 đồng/lít. Dầu diesel tăng 6.400 đồng/lít lên 33.420 đồng/lít; dầu hỏa tăng 8.990 đồng/lít lên 35.920 đồng/lít; dầu mazut tăng 3.520 đồng/kg lên 22.180 đồng/kg. Nói đơn giản, xăng dầu là loại hàng hóa có giá biến động theo thị trường thế giới. Khi giá nhập khẩu tăng, giá bán trong nước cũng khó đứng yên, dù cơ quan quản lý có thể can thiệp để mức tăng không quá sốc. Lần điều chỉnh này cho thấy giá nhiên liệu trong nước đang chịu áp lực từ cả bên ngoài lẫn bên trong. Bên ngoài là giá dầu thế giới tăng mạnh.

Bên trong là tỷ giá VND/USD biến động, tức là cùng một lượng dầu nhập về nhưng nếu đồng USD tăng giá so với tiền Việt thì chi phí mua hàng cũng cao hơn. Cơ quan quản lý cho biết kỳ điều hành vừa qua bị tác động bởi nhiều yếu tố bất ổn trên thị trường quốc tế. Trong đó, nổi bật là căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, cùng với xung đột Nga - Ukraine vẫn chưa hạ nhiệt.

Khi tình hình ở những khu vực sản xuất và vận chuyển dầu lớn trở nên căng thẳng, thị trường lo ngại nguồn cung bị gián đoạn. Chỉ cần lo ngại đó xuất hiện, giá dầu thường đã nhích lên dù nguồn cung thực tế chưa chắc bị đứt gãy ngay. Một yếu tố đáng chú ý khác là Iran tiếp tục nắm vai trò quan trọng tại eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển dầu thô rất quan trọng của thế giới. Nếu tuyến này bị ảnh hưởng, việc vận chuyển dầu sẽ khó khăn hơn, nên giá thường bị đẩy lên. Trong kỳ điều hành từ ngày 12/3 đến 19/3, giá dầu thô thế giới đã tăng vượt mốc 100 USD/thùng ở một số thời điểm. Khi dầu thô tăng mạnh, các sản phẩm xăng dầu thành phẩm như xăng RON 95, diesel hay dầu hỏa cũng bị kéo lên theo.

• Giá xăng dầu thế giới tăng do căng thẳng địa chính trị.
• Nguồn cung bị lo ngại gián đoạn nên thị trường phản ứng sớm.
• Tỷ giá USD tăng khiến chi phí nhập khẩu đội lên.
• Giá bán trong nước phải điều chỉnh theo xu hướng thế giới.
• Quỹ bình ổn được dùng để giảm bớt mức tăng cho người dân.

Bình quân giá xăng dầu thế giới trong kỳ điều hành này cũng tăng khá mạnh. Xăng RON 92 dùng để pha chế xăng E5 RON 92 tăng lên 137,07 USD/thùng, tăng 17,4%. Xăng RON 95 lên 150,39 USD/thùng, tăng 16,43%. Một số mặt hàng còn tăng mạnh hơn. Dầu hỏa tăng 28,8%, lên 202,56 USD/thùng. Dầu diesel tăng 18,61%, lên 193,99 USD/thùng. Dầu mazut tăng 13,14%, lên 759,12 USD/tấn. Những con số này cho thấy mức tăng không chỉ là tăng nhẹ theo ngày, mà là xu hướng tăng rõ rệt trong cả kỳ điều hành. Vì vậy, giá trong nước buộc phải điều chỉnh lên khá mạnh. Để hạn chế cú sốc giá, cơ quan quản lý tiếp tục sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Đây là một khoản tiền được tích lũy để can thiệp khi giá thị trường tăng quá nhanh, giúp người dân và doanh nghiệp không phải chịu toàn bộ mức tăng ngay lập tức. Hiểu đơn giản, quỹ này giống như một “tấm đệm” giảm chấn.

Khi giá thế giới tăng mạnh, nhà điều hành dùng tiền quỹ để bù một phần, nhờ đó giá bán lẻ trong nước tăng ít hơn so với mức thực tế trên thị trường quốc tế. Ở kỳ này, mức chi quỹ vẫn được duy trì khá cao. Xăng khoáng, dầu hỏa và dầu mazut cùng được chi 3.000 đồng; còn dầu diesel là 4.000 đồng/lít. Trước đó, quỹ cũng đã được dùng liên tục ở mức cao trong nhiều kỳ để hỗ trợ giá.

• Quỹ bình ổn không làm giá xăng đứng yên mãi.
• Quỹ chỉ giúp giảm bớt tốc độ tăng khi thị trường biến động mạnh.
• Nếu giá thế giới còn cao kéo dài, quỹ sẽ phải dùng nhiều hơn.
• Số dư quỹ cũng có giới hạn, nên không thể chi mãi.
• Mục tiêu là giữ thị trường ổn định hơn trong ngắn hạn.

Theo cơ quan quản lý, số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện ước còn khoảng 2.600 tỷ đồng. Đây là một mức dự trữ để tiếp tục ứng phó cho các kỳ điều hành sau, nhưng cũng cho thấy dư địa can thiệp không phải vô hạn. Điểm đáng chú ý là lần tăng này diễn ra sau 2 phiên giá được giữ nguyên. Điều đó có nghĩa là cơ quan điều hành đã cố gắng “neo” giá trong ngắn hạn, nhưng áp lực từ thị trường thế giới quá lớn nên cuối cùng vẫn phải điều chỉnh. Từ đầu năm đến nay, xăng RON 95 đã có 10 lần tăng, 5 lần giảm và 2 lần giữ nguyên. Điều này phản ánh đúng đặc tính của thị trường xăng dầu: biến động liên tục, không đi theo đường thẳng lên hoặc xuống, mà phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố cùng lúc. Nhìn rộng hơn, cơ quan quản lý cho biết giá xăng dầu Việt Nam hiện không thuộc nhóm cao nhất trong khu vực.

Theo số liệu so sánh quốc tế, giá xăng của Việt Nam vào khoảng 0,99 USD/lít, cao hơn Malaysia và Indonesia nhưng thấp hơn Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia và Lào. Với dầu diesel, mức giá của Việt Nam là 1,038 USD/lít, cũng thấp hơn Trung Quốc, Campuchia và Lào, nhưng nhỉnh hơn Malaysia, Indonesia và Thái Lan. Nói cách khác, mức giá trong nước đang ở nhóm trung bình, chứ không phải quá cao so với mặt bằng khu vực. Điều này quan trọng vì nó cho thấy việc điều chỉnh giá không chỉ là câu chuyện “tăng hay giảm” trong nước, mà còn phải nhìn trong bối cảnh khu vực và thế giới. Nếu giá trong nước bị giữ quá thấp so với xung quanh trong thời gian dài, sẽ dễ phát sinh chênh lệch và gây áp lực cho nguồn cung. Tóm lại, giá xăng dầu tăng mạnh lần này chủ yếu do giá thế giới đi lên, cộng thêm biến động tỷ giá và căng thẳng địa chính trị kéo dài.

Trong nước, nhà điều hành đã dùng Quỹ bình ổn giá để hạn chế đà tăng, nhưng vẫn không thể tránh việc giá bán lẻ phải nhích lên đáng kể. Với người tiêu dùng, tác động dễ thấy nhất là chi phí đi lại và vận chuyển hàng hóa có thể tăng theo. Với doanh nghiệp, nhất là các ngành phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu như logistics, giao hàng, sản xuất, đây là một yếu tố cần tính kỹ trong chi phí thời gian tới.

Insight giúp bạn nắm thông tin chính mà không phải đọc hết bài dài. Với những tin kinh tế như giá xăng dầu, điều quan trọng không chỉ là con số tăng bao nhiêu, mà còn là hiểu vì sao tăng và tác động thực tế ra sao. Thay vì tự lướt qua nhiều đoạn số liệu, bạn có thể đọc nhanh bản tóm tắt để biết ngay phần cốt lõi: giá tăng do đâu, cơ quan quản lý đã làm gì, và điều đó ảnh hưởng thế nào đến đời sống. Cách này giúp tiết kiệm thời gian, đặc biệt khi bạn cần theo dõi nhiều tin trong ngày. Ngoài ra, Insight còn giúp lọc bớt phần nhiễu. Tin gốc thường có nhiều số liệu, tên cơ quan, diễn biến thị trường và bối cảnh quốc tế; nếu không quen đọc tin kinh tế, rất dễ bị rối. Bản tóm tắt sẽ chuyển những ý khó thành ngôn ngữ dễ hiểu, ngắn gọn, sát thực tế. Quan trọng hơn, bạn vẫn nắm được ý chính một cách đủ chính xác để quyết định có cần đọc sâu hơn hay không.

Đây là cách đọc tin phù hợp cho người bận rộn, muốn hiểu nhanh nhưng không muốn bị bỏ sót thông tin quan trọng.