Báo cáo tự do tôn giáo năm 2026 của Mỹ 'dựa trên các dẫn chứng có dụn?

• Việt Nam bác bỏ báo cáo tự do tôn giáo năm 2026 của một ủy ban thuộc Mỹ.
• Phía Việt Nam cho rằng báo cáo này thiếu khách quan và có ý xấu.
• Bộ Ngoại giao khẳng định Việt Nam tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.
• Việt Nam nói công dân không bị phân biệt đối xử vì lý do tôn giáo.
• Việt Nam sẵn sàng trao đổi với Mỹ trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau.

Ngày 19-3, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã lên tiếng về báo cáo thường niên năm 2026 của Ủy ban Tự do tôn giáo quốc tế Mỹ, thường được gọi là USCIRF. Phía Việt Nam cho rằng những đánh giá trong báo cáo là không khách quan, không chính xác và dựa trên các dẫn chứng có dụng ý xấu nhằm vào Việt Nam. Nói đơn giản, đây là một báo cáo do một cơ quan ở Mỹ công bố để nhận xét tình hình tự do tôn giáo ở nhiều nước. Việt Nam không đồng tình với nội dung đó và cho rằng báo cáo chưa phản ánh đúng thực tế trong nước. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết Việt Nam luôn nhất quán trong việc tôn trọng và bảo đảm quyền con người, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Quan điểm này, theo phía Việt Nam, đã được ghi rõ trong Hiến pháp 2013 và hệ thống pháp luật hiện hành. Việt Nam cũng khẳng định trên thực tế, công dân không bị phân biệt đối xử vì tôn giáo hay tín ngưỡng.

Các hoạt động của tổ chức tôn giáo được bảo đảm theo quy định của pháp luật. Điểm đáng chú ý là Việt Nam không chỉ phản bác báo cáo lần này, mà còn cho biết đây không phải lần đầu nước ta lên tiếng trước các thông tin bị cho là thiếu kiểm chứng từ phía nước ngoài. Những báo cáo thường niên của USCIRF trước đây cũng từng bị Việt Nam phản đối.

Tranh luận ở đây không phải về việc có hay không có tôn giáo, mà là về cách đánh giá tình hình tôn giáo tại Việt Nam. Phía Việt Nam cho rằng bức tranh mà báo cáo đưa ra không phản ánh đầy đủ đời sống tôn giáo thực tế. Một chi tiết khác được nhắc lại là Sách trắng “Tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam” công bố năm 2023. Tài liệu này khẳng định Việt Nam không phân biệt tín ngưỡng, tôn giáo và không có mâu thuẫn, xung đột giữa các tôn giáo. Theo Sách trắng, tính đến thời điểm công bố, Việt Nam có hơn 26,5 triệu tín đồ tôn giáo, chiếm khoảng 27% dân số. Ngoài ra còn có hơn 54.000 chức sắc, 135.000 chức việc và gần 29.700 cơ sở thờ tự. Con số này cho thấy đời sống tôn giáo ở Việt Nam khá đa dạng. Nhiều tôn giáo cùng tồn tại, sinh hoạt và tổ chức hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.

• Một số điểm chính trong phản hồi của Việt Nam:
• Báo cáo của USCIRF bị cho là thiếu khách quan.
• Việt Nam khẳng định quyền tự do tôn giáo được bảo đảm bằng luật.
• Công dân không bị phân biệt đối xử vì tôn giáo.
• Hoạt động tôn giáo được thực hiện theo quy định.
• Việt Nam sẵn sàng trao đổi với Mỹ nếu hai bên cùng quan tâm.
• Một số dữ kiện Việt Nam đưa ra để minh họa:
• Hơn 26,5 triệu tín đồ tôn giáo.
• Hơn 54.000 chức sắc.
• Hơn 135.000 chức việc.
• Gần 29.700 cơ sở thờ tự.
• Nhà nước công nhận 36 tổ chức tôn giáo thuộc 16 tôn giáo khác nhau.

USCIRF là cơ quan như thế nào? Theo mô tả trong bài, đây là một đơn vị tư vấn độc lập, do Quốc hội Mỹ thành lập và hoạt động theo cơ chế lưỡng đảng. Nói dễ hiểu, đây không phải cơ quan ra luật, mà là cơ quan đưa khuyến nghị cho chính phủ và Quốc hội Mỹ về các vấn đề tự do tôn giáo trên thế giới. Vì là cơ quan tư vấn, các báo cáo của USCIRF thường được dùng để tham khảo trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Tuy nhiên, việc một báo cáo nêu nhận xét tiêu cực về một quốc gia không có nghĩa quốc gia đó đồng ý với nội dung ấy. Trong trường hợp này, Việt Nam nói sẵn sàng trao đổi với phía Mỹ theo tinh thần thẳng thắn, cởi mở và tôn trọng lẫn nhau. Cách nói này cho thấy Việt Nam không đóng cửa đối thoại, nhưng muốn việc trao đổi dựa trên tôn trọng và quan hệ giữa hai nước. Cũng cần hiểu thêm một chút về các thuật ngữ thường gặp trong các tin kiểu này.

“Tự do tín ngưỡng, tôn giáo” là quyền của mỗi người được tin theo hoặc không tin theo một tôn giáo nào đó, và được thực hành các nghi lễ tôn giáo trong khuôn khổ pháp luật. “Cơ sở thờ tự” là nơi người dân đến sinh hoạt tôn giáo như chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường. “Chức sắc” là những người giữ vai trò lãnh đạo, hướng dẫn trong tôn giáo; còn “chức việc” là người tham gia phục vụ, hỗ trợ hoạt động tôn giáo. Những khái niệm này không phải thuật ngữ công nghệ, nhưng trong các bản tin chính sách thường xuất hiện nên cần hiểu đúng để không bị nhầm. Điểm mấu chốt của câu chuyện là có hai cách nhìn rất khác nhau. Phía Mỹ, qua USCIRF, cho rằng tình hình tự do tôn giáo ở Việt Nam có vấn đề. Phía Việt Nam thì khẳng định các đánh giá đó không đúng với thực tế và dựa trên dẫn chứng có ý đồ xấu. Đặt trong bối cảnh quan hệ hai nước, việc Việt Nam nhấn mạnh sẵn sàng đối thoại cũng là điều dễ hiểu.

Khi có اختلاف quan điểm, cách ứng xử thường là trao đổi trực tiếp thay vì chỉ tranh luận qua báo cáo hoặc phát biểu công khai. Nếu nhìn một cách bình tĩnh, đây là một câu chuyện về cách các bên diễn giải cùng một thực tế. Một bên đưa ra đánh giá, bên còn lại bác bỏ và cung cấp số liệu, tài liệu để chứng minh quan điểm của mình. Từ góc độ người đọc phổ thông, điều quan trọng nhất là tách bạch giữa thông tin, nhận định và quan điểm. Số liệu, căn cứ pháp lý và phản hồi chính thức là phần cần chú ý nhất để hiểu vấn đề một cách cân bằng.

Insight giúp bạn nắm nhanh nội dung chính mà không phải đọc hết một bài dài, nhất là với các tin thời sự có nhiều số liệu, tên cơ quan và phát biểu chính thức. Thay vì mất thời gian lần theo từng đoạn, bạn có thể nhìn ngay phần tóm tắt để biết chuyện gì đang xảy ra, ai nói gì và điểm mấu chốt nằm ở đâu. Với những bài có nhiều thông tin dễ gây rối, Insight chọn cách viết lại ngắn gọn, rõ ràng và dễ hiểu hơn cho người không chuyên. Điều này giúp bạn lọc bớt nhiễu, tránh bị lạc vào chi tiết phụ, đồng thời vẫn giữ được ý chính và bối cảnh cần thiết. Ngoài ra, Insight còn hữu ích khi bạn cần cập nhật tin nhanh trong giờ nghỉ, khi di chuyển hoặc trước một cuộc họp, buổi học, cuộc trò chuyện. Bạn chỉ cần vài phút là đã nắm được nội dung trọng tâm, rồi nếu cần mới đọc sâu thêm bài gốc.